قاجار
مظفرالدینشاه
شاه فرمان مشروطه
سالهای سلطنت
هجری شمسی
۱۲۷۵ تا ۱۲۸۵
شاهنشاهی
۲۴۵۵ تا ۲۴۶۵
میلادی
۱۸۹۶ تا ۱۹۰۷
هجری شمسی تقویم اصلی این دفتر است. شاهنشاهی همان سال خورشیدی است به اضافهٔ ۱۱۸۰؛ رسمیت دولتیاش از ۱۳۵۴ است، نه از روزگار مشروطه.
بیمار، خرجکننده، و در برابر فشار بستنشینان نرم. فرمان مشروطه را امضا کرد و قانون اساسی را در بستر مرگ دستینه نهاد. کسروی با او سر سازگاری دارد، بیشتر از «ساده دلی» تا از کیاست.
منابع
احمد کسروی — تاریخ مشروطهٔ ایران
گفتار دوم؛ فرمان مشروطه
کسروی مظفرالدین را در قیاس با پسرش کسی میداند که با مجلس سر سازگاری داشت. ضعف تن و سستی اراده را پنهان نمیکند.
ناظمالاسلام کرمانی — تاریخ بیداری ایرانیان
رویدادهای سال ۱۳۲۴ قمری
ناظمالاسلام شاه را تحت تأثیر درباریان و عینالدوله میبیند؛ صدور فرمان را نتیجهٔ فشار بست سفارت و مهاجرت علما مینویسد، نه بخشش شاهانه.
رجال این سلطنت
- مظفرالدینشاهشاه فرمان و قانون اساسی
- عبدالمجید میرزا عینالدولهصدراعظم آغاز جنبش؛ سپس فرماندهٔ سپاه دولتی بر تبریز
- میرزا علیاصغرخان امینالسلطانصدراعظم ناصری و مظفری؛ صدراعظم بازگشتکردهٔ محمدعلیشاه
- میرزا علیخان امینالدولهصدراعظم اصلاحگر کوتاهعمر، پیش از بستنشینیها
رویدادها
- بست شاه عبدالعظیمآذر ۱۲۸۴
- مهاجرت قم و بست سفارت انگلیستیر ۱۲۸۵
- فرمان مشروطه۱۴ مرداد ۱۲۸۵
- امضای قانون اساسی۹ دی ۱۲۸۵