جنبش مشروطه
نامه طباطبایی به عینالدوله و برداشتن پرده از مجلس
شاهنشاهی
۲۰ اردیبهشت ۲۴۶۵
میلادی
۱۰ مه ۱۹۰۶
این ورقه بخشی از نامه تاریخی سید محمد طباطبایی به مظفرالدینشاه و تبیین مجلس عدالت است. طباطبایی نخست به عینالدوله نوشت و کلمهٔ مجلس را نشاند؛ چون پاسخ نگرفت همان هفتهها به شاه نوشت.
خلاصه
سید محمد طباطبایی پس از بدعهدی عدالتخانه نخست به عینالدوله نوشت و کلمهٔ مجلس را به جای عدالتخانه نشاند. خواست کار به دست شاه و اتابک باشد نه به دست روس و انگلیس و عثمانی.
زمینه
پس از بدعهدی عدالتخانه، طباطبایی نخست به عینالدوله نوشت و کلمهٔ مجلس را به جای عدالتخانه نشاند. سپس به شاه نوشت. کسروی این نامه را از تاریخ بیداری با اندکی کوتاهانیدن آورده است.
چه رخ داد
۱. متن نامه
طباطبایی نوشت مرض را شناختهاند و علاج را نمیکنند، و خواست کار به دست شاه و اتابک باشد نه به دست روس و انگلیس و عثمانی:
«کو آنهمه راز و عهد و پیمان – مسلم است از خرابی این مملکت و استیصال این مردم و خطراتی که این صفحه را احاطه نموده است خوب مطلعید و هم بدیهی است و میدانید اصلاح تمام اینها منحصر است بتأسیس مجلس و اتحاد دولت و ملت و رجال دولت با علماء عجب در این است که مرض را شناخته و طریق علاج هم معلوم و اقدام نمیفرمایید این اصلاحات عماً قریب واقع خواهد شد لیکن ما میخواهیم بدست پادشاه و اتابک خودمان باشد نه بدست روس و انگلیس و عثمانی ما نمیخواهیم در صفحات تاریخ بنویسند دولت بمظفرالدین شاه منقرض و ایران در عهد آن پادشاه بر باد رفته...»
عهد را برای تأسیس مجلس یاد کرد و نوشت اگر لازم باشد در خانهٔ صدر اعظم کفشبرداری کند. کسروی از ناظمالاسلام میآورد که عینالدوله «یکتنه» را «یکشنبه» خواند و سرباز به شهر آورد.
پیامد
پاسخ نگرفت. نامه به شاه همان هفتهها رفت تا حجت بر شخص همایون تمام شود.
داوری منابع
کسروی نامه را از تاریخ بیداری با اندکی کوتاهانیدن آورده است. طباطبایی در آن کلمهٔ مجلس را به جای عدالتخانه نشاند. کسروی از ناظمالاسلام میآورد که عینالدوله «یکتنه» را «یکشنبه» خواند و سرباز به شهر آورد.
دوره
پادشاه
کسان
- سید محمد طباطباییپیشوای روحانی مشروطه در تهران
نگارش نامه به صدر اعظم و نشاندن کلمهٔ مجلس به جای عدالتخانه.
- عبدالمجید میرزا عینالدولهصدراعظم آغاز جنبش؛ سپس فرماندهٔ سپاه دولتی بر تبریز
پاسخ نداد؛ کسروی میگوید سرباز به شهر آورد.