خلاصه

با سازماندهی کارگران مهاجر ایرانی در حوزه‌های نفتی باکو و ترغیب فعالان حزب همت، فرقه اجتماعیون عامیون (سوسیال‌دموکرات) اعلام موجودیت کرد و با ارسال شب‌نامه‌هایی چون «انتباه‌نامه»، خواهان رفرم ارضی، حقوق کارگران و پیوند مبارزه پارلمانی با قهر انقلابی شد.

زمینه

مهاجرت ده‌ها هزار کارگر فصلی و فرودست ایرانی به چاه‌های نفت باکو، رشد آگاهی طبقاتی در پی انقلاب ۱۹۰۵ روسیه و تشکیل کمیته مسلمانان حزب سوسیال‌دموکرات کارگری روسیه (همت).

چه رخ داد

پیامد

اجتماعیون عامیون به موتور محرکه رادیکالیسم مشروطه، مقاومت مسلحانه تبریز و پیروزی فتح تهران بدل شدند.

سال‌شمار

1. خرداد ۱۲۸۴

   شاهنشاهی خرداد ۲۴۶۴

   میلادی ژوئن ۱۹۰۵

   شکل‌گیری هسته همت در باکو

   جذب کارگران مهاجر ایرانی در تشکیلات سوسیال‌دموکراسی قفقاز.

2. ۱۵ مرداد ۱۲۸۵

   شاهنشاهی ۱۵ مرداد ۲۴۶۵

   میلادی ۶ اوت ۱۹۰۶

   انتشار انتباه‌نامه در تهران

   ورود مانیفست رسمی اجتماعیون عامیون به صحنه سیاسی پایتخت.

داوری منابع

دوره

• جنبش مشروطه

پادشاه

• مظفرالدین‌شاه

کسان

• حیدرخان عمواوغلیانقلابی سوسیال‌دموکرات؛ سازمان‌دهنده شاخهٔ ترور

  سازماندهی شاخه رزمنده و فداییان حزب در تهران و هدایت عملیات‌های استراتژیک.

• علی مسیوسازمان‌دهندهٔ مخفی مشروطه در تبریز

  پایه‌گذاری مرکز غیبی تبریز و برقراری ارتباط مستمر با اجتماعیون عامیون باکو.

• سید حسن تقی‌زادهرادیکال مجلس اول؛ رجل بعدی دولت

  همدلی فکری با جناح چپ دموکرات و دفاع از مطالبات طبقات زحمتکش در مطبوعات.