ناصرالملک در این نامه طولانی با ستایش از حسن نیت طباطبایی، با زبانی تمثیلی هشدار داد که مطالبه آزادی و پارلمان برای جامعه‌ای که از سواد عمومی و درک قانون بی‌بهره است، جز هرج‌ومرج و تجزیه کشور حاصلی نخواهد داشت:

«امروز تقاضای مجلس مبعوثان و اصرار در ایجاد قانون مساوات و دم زدن از حریت و عدالت کامله... در ایران، همان حکایت تازیانه زدن و ران شتر طپانیدن به دهان مریضی مشرف به موت است. آیا این مسئله یقین و مسلم شد که برای تغییر اوضاع حالیه و اختیار طرز و ترتیبات جدیده آدم عالم لازم داریم؟ یعنی عالم به علوم عصر جدید. والله آدم عالم لازم داریم. بالله عالم لازم داریم. به قرآن عالم لازم داریم. به پیغمبر عالم لازم داریم. به مرتضی علی عالم لازم داریم. به اسلام، به کعبه، به دین، به مذهب عالم لازم داریم، عالم لازم داریم، عالم لازم داریم.»

ناصرالملک در بخش دیگری از نامه، به تجربه اصلاحات امپراتوری میجی در ژاپن اشاره کرد و استدلال نمود که ژاپنی‌ها پیش از تأسیس پارلمان، سی سال تمام به تأسیس مدارس، تربیت نسل جدید معلمان و اعزام دانشجو به فرنگ پرداختند؛ در حالی که در ایران بدون وجود کادرهای اداری دانا، سپردن قانون‌گذاری به نمایندگان اصناف به فاجعه خواهد انجامید:

«ژاپن اگر به این پایه از اقتدار رسید، اول مدارس ساخت و آدم تربیت کرد، آنگاه مجلس برپا نمود. ما می‌خواهیم با مردمی که الفبای قانون را نمی‌دانند، پارلمان انگلستان را در تهران پیاده کنیم.»

طباطبایی در پاسخ شفاهی و مکتوب خویش استدلال ناصرالملک را رد کرد و خاطرنشان ساخت که در غیاب قانون، دربار حتی اجازه تأسیس همان مدارس نوین را نیز نخواهد داد و تنها راه جلوگیری از تباهی ایران، مقید ساختن اراده شاه به مجلس مبعوثان ملت است، حتی اگر این نهاد در آغاز با نقص و آزمون‌وخطا همراه باشد.