جنبش مشروطه
۱۴ مرداد ۱۲۸۵
شاهنشاهی
۱۴ مرداد ۲۴۶۵
میلادی
۵ اوت ۱۹۰۶
هجری شمسی تقویم اصلی این دفتر است. شاهنشاهی همان سال خورشیدی است به اضافهٔ ۱۱۸۰؛ رسمیت دولتیاش از ۱۳۵۴ است، نه از روزگار مشروطه.
خلاصه
مظفرالدینشاه فرمان تشکیل مجلس شورای ملی را دستینه کرد. کسروی شادی چراغان را مینویسد و همانجا میگوید سادهدلانه قانون را چارهٔ همهٔ دردها پنداشتند.
زمینه
شاه بیمار بود و رجال وامزده. فشار قم و سفارت او را به امضا رساند.
چه رخ داد
دستینه
چهاردهم مرداد ۱۲۸۵ فرمان تشکیل مجلس شورای ملی صادر شد. ناظمالاسلام متن و شرایط را ثبت کرده.
چراغان
کسروی شادی را مینویسد و همانجا میگوید سادهدلانه قانون را چارهٔ همهٔ دردها پنداشتند. این جمله کلید کتاب است.
شادی را ارج مینهد؛ خاماندیشی را نه.
پیامد
مجلس باز شد. صنیعالدوله رئیس شد. قانون اساسی در دی همان سال، در بستر مرگ شاه، امضا شد.
داوری منابع
«ایراد ما از آن است که سادهدلانه تنها داشتن این قانون را چارهٔ همهٔ دردها میشمردند.» شادی را ارج مینهد؛ خاماندیشی را نه.
ناظمالاسلام متن و شرایط صدور را ثبت کرده. فرمان در این روایت پایان فشار است، نه آغاز بهشت.
دوره
پادشاه
کسان
- مظفرالدینشاهشاه فرمان و قانون اساسی
فرمان تشکیل مجلس شورای ملی را دستینه کرد.
- سید محمد طباطباییپیشوای روحانی مشروطه در تهران
بازگشت علما و فشار منبر، زمینهٔ صدور فرمان شد.
- سید عبدالله بهبهانیپیشوای سیاسیتر روحانیان مشروطهخواه تهران
فشار روحانیان تهران را تا امضای فرمان نگاه داشت.
- مرتضیقلیخان صنیعالدولهنخستین رئیس مجلس
رئیس نخستین مجلسی شد که این فرمان گشود.