برو به محتوا
شیر و خورشید

گاهنامهٔ مشروطه

جنبش مشروطه

درگذشت مظفرالدین‌شاه قاجار و انتقال سلطنت
هجری شمسی

۱۸ دی ۱۲۸۵

شاهنشاهی

۱۸ دی ۲۴۶۵

میلادی

۸ ژانویه ۱۹۰۷

رویداد فرعی و زمینه‌ایدربار و ساختار قدرت

این ورقه بخشی از توشیح قانون اساسی ۵۱ ماده‌ای مشروطه توسط مظفرالدین‌شاه است. شاه چند روز پس از توشیح قانون اساسی مرد؛ اعتبار دستخط به همان بیماری و شتاب مرگ گره خورد.

خلاصه

مرگ پنجمین پادشاه سلسله قاجار ده روز پس از امضای قانون اساسی بر اثر بیماری کلیوی در سن ۵۴ سالگی. با وفات او دوران کوتاه مدارای دربار با نهضت پایان یافت و زمینه برآمدن استبداد محمدعلی‌شاه فراهم گردید.

زمینه

نارسایی شدید کلیوی (نفریت)، نقرس و آسیب‌های ناشی از سکته‌های مغزی پنجمین پادشاه سلسله قاجار.

چه رخ داد

۱. وفات در ۱۸ دی ۱۲۸۵ و داوری تاریخی

در شامگاه ۱۸ دی ۱۲۸۵ (۲۴ ذی‌القعده ۱۳۲۴)، مظفرالدین‌شاه در سن ۵۴ سالگی چشم از جهان فروبست و در کربلا به خاک سپرده شد. مظفرالدین‌شاه به رغم ضعف مفرط اراده و بذل‌وبخشش‌های مالی، به سبب طبع صلح‌جویانه و امتناع از خونریزی، نام خود را به عنوان «شاه مشروطه» در تاریخ ثبت کرد.

پیامد

با وفات او، دوران مدارای دربار پایان یافت و نبرد خونین محمدعلی‌شاه با مجلس آغاز گردید.

سال‌شمار

  1. ۱۸ دی ۱۲۸۵

    شاهنشاهی ۱۸ دی ۲۴۶۵

    میلادی ۸ ژانویه ۱۹۰۷

    درگذشت مظفرالدین‌شاه

    وفات پادشاه قاجار و انتقال سلطنت به محمدعلی‌شاه.

داوری منابع

ناظم‌الاسلام کرمانی — تاریخ بیداری ایرانیان
تاریخ بیداری ایرانیان؛ جلد دوم

ناظم‌الاسلام شاه متوفی را پادشاهی رقیق‌القلب می‌خواند که نامش با بنیاد مشروطیت پیوند جاودان یافت.

دوره

پادشاه

کسان

  • مظفرالدین‌شاهشاه فرمان و قانون اساسی

    وفات در کاخ صاحبقرانیه و پایان دوره ده ساله سلطنت مظفری.

  • محمدعلی‌شاهشاه کودتا و استبداد صغیر

    جلوس بر اریکه پادشاهی به عنوان ششمین شاه قاجار.

  • میرزا نصرالله خان مشیرالدوله نایینینخستین صدراعظم مشروطه و سازمان‌دهنده انتقال قانونی قدرت

    اداره امور کشور در ایام انتقال سلطنت و برگزاری مراسم سوگواری.