خلاصه

شکست امپراتوری روسیه در محاصره پورت آرتور و نبرد دریایی تسوشیما در برابر ژاپن؛ شکستن طلسم برتری نژادی و نظامی غرب در افکار عمومی آسیا و انعکاس گسترده آن در روزنامه حبل‌المتین و اشعار ادیب‌الممالک فراهانی در لزوم قانون‌خواهی.

زمینه

بازسازی میجی ژاپن را به امپریالیسم صنعتی رساند. روسیه و ژاپن بر کره و منچوری ساییدند. سرمایه‌دار روسی امتیاز چوب کنار رود یالو گرفت. امپراتور ژاپن در ژانویه ۱۹۰۴ به تزار نامه نوشت و تقسیم نفوذ خواست. تزار جواب نداد. غرور نژادی را جای دیپلماسی گذاشت. جنگ از بندر پورت آرتور آغاز شد و تا سپتامبر ۱۹۰۵ با وساطت آمریکا پایان یافت.

چه رخ داد

پیامد

جنگ، انقلاب ۱۹۰۵ را شعله‌ور کرد و در ایران این جمله را جا انداخت که قانون و کارخانه ضامن اقتدار است. مشروطه‌خواهان این تکانه را با خبر دوما در یک کفه گذاشتند.

سال‌شمار

1. بهمن ۱۲۸۲

   شاهنشاهی بهمن ۲۴۶۲

   میلادی فوریه ۱۹۰۴

   آغاز جنگ

   حمله ژاپن به پورت آرتور پس از سکوت تزار.

2. شهریور ۱۲۸۴

   شاهنشاهی شهریور ۲۴۶۴

   میلادی سپتامبر ۱۹۰۵

   صلح پورتسموث

   خروج روسیه از کره؛ بازتاب در جراید فارسی.

داوری منابع

دوره

• عصر مظفری

پادشاه

• مظفرالدین‌شاه

کسان

• علی‌اکبر دهخداطنزپرداز و نویسندهٔ صور اسرافیل

  بهره‌گیری از نمادهای پیروزی مشروطه در مقالات صوراسرافیل.

• عبدالرحیم طالبوف تبریزینظریه‌پرداز مشروطه و آموزش عمومی؛ وکیل دورهٔ اول مجلس

  ستایش از پیشرفت‌های صنعتی و نظام پارلمانی ژاپن در رسائل خود.