خلاصه

تأسیس تشکل سیاسی زیرزمینی توسط ناظم‌الاسلام کرمانی با رهنمودهای آیت‌الله سید محمد طباطبایی جهت ترویج قانون‌خواهی و تأسیس عدالتخانه.

زمینه

شب ۷ فوریه ۱۹۰۵ ناظم‌الاسلام کرمانی بر سید محمد طباطبایی وارد شد. سخن از مدارس دخترانه بود. پسر طباطبایی، سید محمدصادق، گفت تا نظمیه نباشد دختر را به اشرار کوچه نمی‌سپارند. پدر گفت تا دولت مشروطه و قانون اساسی نباشد اصلاحی نیست. آن شب کتاب سیاحت‌نامهٔ ابراهیم‌بیگ را به ناظم داد و گفت انجمن در خفا ببندید. طباطبایی خود عضو نشد؛ شأن مرجع را بالاتر از حجرهٔ سری می‌دانست. گفتار شانزدهم این شب را مبدأ انجمن مخفی می‌گذارد.

چه رخ داد

پیامد

انجمن مخفی منبر طباطبایی را به شبکهٔ بازار وصل کرد. بی‌این حجره عکس نوز و غائلهٔ کرمان در حد شکایت صنفی می‌ماند.

سال‌شمار

1. ۴ اسفند ۱۲۸۳

   شاهنشاهی ۴ اسفند ۲۴۶۳

   میلادی ۲۳ فوریه ۱۹۰۵

   اولین جلسه در خانهٔ ناظم

   هستهٔ انجمن مخفی پس از دیدار ذی‌الحجه با طباطبایی.

داوری منابع

دوره

• عصر مظفری

پادشاه

• مظفرالدین‌شاه

کسان

• سید محمد طباطباییپیشوای روحانی مشروطه در تهران

  ارائه مانیفست لزوم مشروطیت و حمایت از انجمن مخفی.

• سید عبدالله بهبهانیپیشوای سیاسی‌تر روحانیان مشروطه‌خواه تهران

  پیوستن به ائتلاف عملیاتی انجمن.