قاجار
محمدعلی شاه قاجار
پادشاه به توپ بستن مجلس
سالهای سلطنت
هجری شمسی
شاهنشاهی
۲۴۶۵ تا ۲۴۶۸
میلادی
۱۹۰۷ تا ۱۹۰۹
ولیعهد تبریز و سپس شاه تهران. مشروطه را برنتافت. مجلس را با قزاق روس به توپ بست، استبداد صغیر آورد، و پس از فتح تهران خلع شد. کسروی او را از روز ولیعهدی در تبریز بدخواه آزادی مینویسد.
منابع
احمد کسروی، تاریخ مشروطهٔ ایران
گفتار سوم و یازدهم
کسروی بدیهای محمدعلی میرزای ولیعهد را پیش از تاجگذاری میآورد و تاجگذاری را آغاز بیپروایی با مجلس میداند. روایت رفتن به باغشاه، با شابشال و لیاخوف، از صفحات مشهور کتاب است.
ادوارد گرانویل براون، انقلاب ایران، ۱۹۰۵ تا ۱۹۰۹
فصول مربوط به کودتای ۱۹۰۸
براون شاه را متکی به سفارت روس و بریگاد قزاق میبیند. همدلی او با مجلس آشکار است؛ گزارشش از بمباران، گواه معاصر اروپایی است.
رجال این سلطنت
- محمدعلی شاه قاجارپادشاه استبداد صغیر
- ولادیمیر لیاخوففرماندهٔ بمباران مجلس
- حسینپاشاخان امیربهادر جنگوزیر دربار و فرماندهٔ قشون ضد مشروطه
- سرگی مارکویچ شابشالمشاور روسی و معلم محمدعلی شاه قاجار
- شیخ فضلالله نوریپیشوای شرعی مخالف مشروطهٔ عرفی
رویدادها
- تاجگذاری محمدعلیشاه و بیاعتنایی به نمایندگان مجلس۲۸ دی ۱۲۸۵ (شاهنشاهی ۲۴۶۵)
- تصویب امتیازنامهٔ دوازدهگانهٔ تأسیس بانک ملی ایران۲۸ دی ۱۲۸۵ (شاهنشاهی ۲۴۶۵)
- بحران مسئولیت وزرا در برابر مجلس و سقوط کابینه مشیرالدوله۱۳ بهمن ۱۲۸۵ (شاهنشاهی ۲۴۶۵)
- عزل جوزف نوز و پایان تصدی بلژیکیها بر گمرکات ایران۲۰ بهمن ۱۲۸۵ (شاهنشاهی ۲۴۶۵)
- قیام مشروطهخواهان تبریز و دستخط سلطنتی اعلام مشروطیت۲۱ بهمن ۱۲۸۵ (شاهنشاهی ۲۴۶۵)
- رساله «ایضاحات در خصوص آزادی» و نقد طالبوف بر قانون اساسی۲۵ بهمن ۱۲۸۵ (شاهنشاهی ۲۴۶۵)
- استنطاق مجلس در فاجعه دختران قوچان و عزل آصفالدوله۶ اسفند ۱۲۸۵ (شاهنشاهی ۲۴۶۵)
- تصویب قانون مجازات ارتشاء و انتشار شبنامههای انقلابی۱۳ اسفند ۱۲۸۵ (شاهنشاهی ۲۴۶۵)
- خیزش انجمن اصفهان، تحصن کنسولگری و برکناری ظلالسلطان۱۴ اسفند ۱۲۸۵ (شاهنشاهی ۲۴۶۵)
- تصویب قانون انجمنهای ایالتی و ولایتی۲۴ فروردین ۱۲۸۶ (شاهنشاهی ۲۴۶۶)
- بحران آذربایجان: اخراج مجتهد، توطئه ترور و قیام ۴ خرداد بهارستان۲۳ فروردین ۱۲۸۶ (شاهنشاهی ۲۴۶۶)
- بازگشت اتابک اعظم به ایران و تشکیل کابینه رئیسالوزرایی۳۰ فروردین ۱۲۸۶ (شاهنشاهی ۲۴۶۶)
- بحران داخلی بهارستان و انشقاق میان صنیعالدوله و سعدالدوله۲۰ اردیبهشت ۱۲۸۶ (شاهنشاهی ۲۴۶۶)
- فشار سفارت بریتانیا و قرارداد ورود نقره با بانک شاهنشاهی۱۲ اردیبهشت ۱۲۸۶ (شاهنشاهی ۲۴۶۶)
- انقلاب مالیاتی بهارستان و قانون الغای تیولداری و تسعیر۲۵ اردیبهشت ۱۲۸۶ (شاهنشاهی ۲۴۶۶)
- شورش مسلحانه سالارالدوله در غرب کشور و ادعای سلطنت۲۷ اردیبهشت ۱۲۸۶ (شاهنشاهی ۲۴۶۶)
- بحران اصل هشتم متمم قانون اساسی و مناقشه مساوات حقوقی اقلیتها۲۸ اردیبهشت ۱۲۸۶ (شاهنشاهی ۲۴۶۶)
- انتشار رساله «حقوق و وظایف ملت» و بومیسازی آموزه آزادی، برابری، برادری۱ خرداد ۱۲۸۶ (شاهنشاهی ۲۴۶۶)
- مناقشه بر سر اصل دوم متمم و نظارت پنج مجتهد طراز اول۱۰ خرداد ۱۲۸۶ (شاهنشاهی ۲۴۶۶)
- بستنشینی شیخ فضلالله نوری در شاهعبدالعظیم و نشر لوایح ضد مجلس۱ تیر ۱۲۸۶ (شاهنشاهی ۲۴۶۶)
- تجاوز نظامی عثمانی به سرحدات غربی و بحران ارومیه۱۵ تیر ۱۲۸۶ (شاهنشاهی ۲۴۶۶)
- ترور میرزا علیاصغرخان اتابک اعظم در بهارستان۸ شهریور ۱۲۸۶ (شاهنشاهی ۲۴۶۶)
- قرارداد ۱۹۰۷ سنپترزبورگ۹ شهریور ۱۲۸۶ (شاهنشاهی ۲۴۶۶)
- امضای متمم قانون اساسی۱۴ مهر ۱۲۸۶ (شاهنشاهی ۲۴۶۶)
- انجمن خدمت و سوگند درباریان در بهارستان۵ مهر ۱۲۸۶ (شاهنشاهی ۲۴۶۶)
- آشوب میدان توپخانه و محاصرهٔ بهارستان۱۵ آذر ۱۲۸۶ (شاهنشاهی ۲۴۶۶)
- گفتار روحالقدس: نطق غیبی سلطانالعلماء۱۴ آبان ۱۲۸۶ (شاهنشاهی ۲۴۶۶)
- جنگ سکمنآباد و تلگراف اقبالالسلطنه۲۱ شهریور ۱۲۸۶ (شاهنشاهی ۲۴۶۶)
- سوءقصد به کالسکه محمدعلیشاه۹ اسفند ۱۲۸۶ (شاهنشاهی ۲۴۶۶)
- به توپ بستن مجلس و واقعه باغشاه۲ تیر ۱۲۸۷ (شاهنشاهی ۲۴۶۷)
- مقاومت ۱۱ ماهه تبریز و پایداری ستارخانتیر ۱۲۸۷ (شاهنشاهی ۲۴۶۷)
- فتح تهران و اعادهٔ مشروطیت۲۲ تیر ۱۲۸۸ (شاهنشاهی ۲۴۶۸)