قاجار
محمدعلیشاه
شاه به توپ بستن مجلس
سالهای سلطنت
هجری شمسی
۱۲۸۵ تا ۱۲۸۸
شاهنشاهی
۲۴۶۵ تا ۲۴۶۸
میلادی
۱۹۰۷ تا ۱۹۰۹
هجری شمسی تقویم اصلی این دفتر است. شاهنشاهی همان سال خورشیدی است به اضافهٔ ۱۱۸۰؛ رسمیت دولتیاش از ۱۳۵۴ است، نه از روزگار مشروطه.
ولیعهد تبریز و سپس شاه تهران. مشروطه را برنتافت. مجلس را با قزاق روس به توپ بست، استبداد صغیر آورد، و پس از فتح تهران خلع شد. کسروی او را از روز ولیعهدی در تبریز بدخواه آزادی مینویسد.
منابع
احمد کسروی — تاریخ مشروطهٔ ایران
گفتار سوم و یازدهم
کسروی بدیهای محمدعلی میرزای ولیعهد را پیش از تاجگذاری میآورد و تاجگذاری را آغاز بیپروایی با مجلس میداند. روایت رفتن به باغشاه، با شابشال و لیاخوف، از صفحات مشهور کتاب است.
ادوارد گرانویل براون — The Persian Revolution of 1905–1909
فصول مربوط به کودتای ۱۹۰۸
براون شاه را متکی به سفارت روس و بریگاد قزاق میبیند. همدلی او با مجلس آشکار است؛ گزارشش از بمباران، گواه معاصر اروپایی است.
رجال این سلطنت
- محمدعلیشاهشاه کودتا و استبداد صغیر
- ولادیمیر لیاخوففرماندهٔ بمباران مجلس
- حسین پاشاخان امیربهادر جنگرجل دربار محمدعلیشاه؛ از ارکان کودتای باغشاه
- شابشالخانمعلم روسیمشرب شاه؛ نماد نفوذ دربار در روایت کسروی
- شیخ فضلالله نوریپیشوای شرعی مخالف مشروطهٔ عرفی
رویدادها
- قرارداد ۱۹۰۷ روس و انگلیس۹ شهریور ۱۲۸۶
- قتل اتابک۹ شهریور ۱۲۸۶
- متمم قانون اساسی و نزاع مشروعه۱۴ مهر ۱۲۸۶
- به توپ بستن مجلس۲ تیر ۱۲۸۷
- ایستادگی و محاصرهٔ تبریز۱۵ تیر ۱۲۸۷
- فتح تهران۲۲ تیر ۱۲۸۸