جنبش مشروطه
۱۴ مهر ۱۲۸۶
شاهنشاهی
۱۴ مهر ۲۴۶۶
میلادی
۷ اکتبر ۱۹۰۷
هجری شمسی تقویم اصلی این دفتر است. شاهنشاهی همان سال خورشیدی است به اضافهٔ ۱۱۸۰؛ رسمیت دولتیاش از ۱۳۵۴ است، نه از روزگار مشروطه.
خلاصه
متمم، حقوق و تفکیک قوا را نوشت و هیئت نظارت مجتهدان را هم در خود جا داد. کشاکش شیخ فضلالله با دو سید بر سر همین متن بالا گرفت. مشروطه و مشروعه از اینجا دو جبهه شدند.
زمینه
قانون اول کوتاه بود. حقوق و حدود و دادگاه محتاج متن دوم بود.
چه رخ داد
متمم
چهاردهم مهر ۱۲۸۶ متمم نوشته شد. تفکیک قوا و حقوقی در آن است و هیئت نظارت مجتهدان هم.
جدایی شیخ
شیخ فضلالله از دو سید جدا شد. کسروی نزاع را فقهیسیاسی میبیند نه فقط جاه. مشروطه و مشروعه از اینجا دو جبهه شدند.
پیامد
تحصن و لایحه و بعد باغشاه. دار شیخ پایان سیاسی این جدایی است.
داوری منابع
کسروی دستبردهای علما در قانون را مینویسد و جدایی شیخ را از همینجا قطعی میداند.
ناظمالاسلام متن و اعتراضات را روزشمار کرده. مشروعه در این روایت یک لایحه است، نه فحش.
دوره
پادشاه
کسان
- شیخ فضلالله نوریپیشوای شرعی مخالف مشروطهٔ عرفی
هیئت نظارت مجتهدان را در متن جا داد و از دو سید جدا شد.
- سید محمد طباطباییپیشوای روحانی مشروطه در تهران
متمم عرفی را پیش برد و با شیخ بر سر مشروعه درافتاد.
- سید عبدالله بهبهانیپیشوای سیاسیتر روحانیان مشروطهخواه تهران
جبههٔ روحانی مشروطه را در برابر شیخ نگاه داشت.
- سید حسن تقیزادهرادیکال مجلس اول؛ رجل بعدی دولت
از جناح تند مجلس، حقوق و حدود را در متن فشرد.