خلاصه

میرزا علی‌اصغرخان اتابک اعظم پس از جان به در بردن از سوءقصد اجتماعیون عامیون در باکو، از طریق انزلی وارد کشور شد. با میانجی‌گری مجلس به تهران آمد و در ۱۲ اردیبهشت کابینه‌ای با حضور فرمانفرما و کامران میرزا تشکیل داد و عنوان رسمی «رئیس‌الوزرا» را تثبیت کرد.

زمینه

استعفای مشیرالدوله و ناکارآمدی کابینه گذار وزیر افخم که محمدعلی‌شاه را واداشت کهنه‌کارترین سیاستمدار قاجار، میرزا علی‌اصغرخان امین‌السلطان اتابک اعظم را از تبعید چهارساله اروپایی فرابخواند.

چه رخ داد

پیامد

ایجاد توازن شکننده چهارماهه میان شاه و مجلس تا زمان ترور خونین اتابک در ۸ شهریور ۱۲۸۶.

سال‌شمار

1. ۳۰ فروردین ۱۲۸۶

   شاهنشاهی ۳۰ فروردین ۲۴۶۶

   میلادی ۲۰ آوریل ۱۹۰۷

   ورود اتابک به تهران

   پایان تبعید اروپایی و ورود امین‌السلطان به دارالخلافه.

2. ۱۲ اردیبهشت ۱۲۸۶

   شاهنشاهی ۱۲ اردیبهشت ۲۴۶۶

   میلادی ۲ مه ۱۹۰۷

   معرفی کابینه رئیس‌الوزرا در بهارستان

   آغاز رسمی صدارت مشروطه اتابک اعظم و سوگند وفاداری وزرا.

داوری منابع

دوره

• جنبش مشروطه

پادشاه

• محمدعلی‌شاه

کسان

• میرزا علی‌اصغرخان امین‌السلطانصدراعظم سه‌پادشاه قاجار؛ کشتهٔ بهارستان

  ورود به تهران، اخذ رأی اعتماد از بهارستان، استقرار نظم در پاسخگویی وزرا و ایجاد همگرایی موقت میان شاه و مجلس.

• محمدعلی‌شاهشاه کودتا و استبداد صغیر

  انتصاب اتابک به ریاست وزرا با هدف مهار تندروی‌ها و بازگرداندن ثبات به کشور.

• مرتضی‌قلی‌خان صنیع‌الدولهنخستین رئیس مجلس شورای ملی

  استقبال از صدارت اتابک به عنوان تدبیری برای کاهش تنش‌های دربار و مجلس.

• میرزا جوادخان سعدالدولهدیپلمات و وکیل مجلس اول؛ چهرهٔ میانه

  حمایت سیاسی از اتابک بر مبنای دوستی دیرین و امید به نظم‌بخشی مالی به کشور.

• حیدرخان عمواوغلیانقلابی سوسیال‌دموکرات؛ سازمان‌دهنده شاخهٔ ترور

  سازمان‌دهی شبکه اطلاعاتی فداییان جهت رصد اقدامات اتابک پس از ترور نافرجام قفقاز.

• عبدالحسین میرزا فرمانفرمافرمانده نظامی و دولتمرد ارشد قاجار در ادوار مشروطه

  پذیرش وزارت عدلیه در کابینه رئیس‌الوزرایی اتابک اعظم.