برو به محتوا
شیر و خورشید

گاهنامهٔ مشروطه

جنبش مشروطه

بحران داخلی بهارستان و انشقاق میان صنیع‌الدوله و سعدالدوله
هجری شمسی

۲۰ اردیبهشت ۱۲۸۶

شاهنشاهی

۲۰ اردیبهشت ۲۴۶۶

میلادی

۱۰ مه ۱۹۰۷

رویداد فرعی و زمینه‌ایسیاسی

این ورقه بخشی از بازگشت اتابک اعظم به ایران و تشکیل کابینه رئیس‌الوزرایی است. انشقاق صنیع‌الدوله و سعدالدوله همان شکافی است که بازگشت اتابک را ممکن کرد.

خلاصه

تنش‌های شخصی و سیاسی میان جواد سعدالدوله و مرتضی‌قلی صنیع‌الدوله به صحن علنی کشیده شد. رفتارهای تند سعدالدوله به ترک جلسات انجامید و صنیع‌الدوله استعفا کرد؛ اما نمایندگان به اتفاق آرا به صنیع‌الدوله رأی اعتماد مجدد دادند تا انسجام مجلس حفظ شود.

زمینه

تنش‌های شخصی، خانوادگی و سیاسی دیرپا میان جواد سعدالدوله و مرتضی‌قلی‌خان صنیع‌الدوله در هدایت جلسات مجلس اول.

چه رخ داد

۱. قهر سعدالدوله و استعفای انضباطی صنیع‌الدوله

در ۲۰ اردیبهشت ۱۲۸۶، رفتارهای پرخاشگرانه سعدالدوله موجب قهر او از جلسات شد و صنیع‌الدوله استعفای خود را تسلیم کرد. نمایندگان برای حفظ انسجام بهارستان در برابر توطئه‌های دربار، به اتفاق آرا مجدداً به صنیع‌الدوله رأی اعتماد دادند.

پیامد

حفظ ثبات هیئت رئیسه مجلس در مقطع حساس تدوین متمم قانون اساسی.

سال‌شمار

  1. ۲۰ اردیبهشت ۱۲۸۶

    شاهنشاهی ۲۰ اردیبهشت ۲۴۶۶

    میلادی ۱۰ مه ۱۹۰۷

    استعفا و ابقای مجدد صنیع‌الدوله

    رأی اعتماد قاطع نمایندگان به ریاست صنیع‌الدوله.

داوری منابع

امیر خادم — ماجرای مشروطه
ماجرای مشروطه؛ گفتار بیست‌وپنجم

انشقاق صنیع‌الدوله و سعدالدوله ضربه‌ای سنگین بر انسجام جناح ترقی‌خواه پارلمان در حساس‌ترین مقطع بود.

دوره

پادشاه

کسان

  • مرتضی‌قلی‌خان صنیع‌الدولهنخستین رئیس مجلس شورای ملی

    ایستادگی در برابر جنجال‌های شخصی، ارائه استعفای انضباطی و بازگشت به مسند ریاست با رأی قاطع وکلای ملت.

  • میرزا جوادخان سعدالدولهدیپلمات و وکیل مجلس اول؛ چهرهٔ میانه

    قهر از جلسات مجلس و کناره‌گیری از هدایت کمیسیون‌های قانون‌گذاری.

  • حاج محمدحسن امین‌الضرببزرگ‌تاجر و رئیس ضرابخانه؛ بانی مجلس وکلای تجار

    تلاش برای آشتی دادن دو قطب نیرومند پارلمان و حفظ ثبات بهارستان.