جنبش مشروطه
۹ شهریور ۱۲۸۶
شاهنشاهی
۹ شهریور ۲۴۶۶
میلادی
۳۱ اوت ۱۹۰۷
هجری شمسی تقویم اصلی این دفتر است. شاهنشاهی همان سال خورشیدی است به اضافهٔ ۱۱۸۰؛ رسمیت دولتیاش از ۱۳۵۴ است، نه از روزگار مشروطه.
خلاصه
عباسآقای صراف تبریزی امینالسلطان را کشت و خود را نیز کشت. دربار لرزید و جمعی به مجلس اظهار وفاداری کردند. کسروی قاتل را روسفیدکنندهٔ آزادیخواهان خواند. این داوری اوست، و از بحثانگیزترین جملههای کتاب.
زمینه
اتابک از فرنگ برگشته بود تا میان شاه و مجلس راه باریکی باز کند. مجلس بدگمان بود.
چه رخ داد
تیر بهارستان
عباسآقای صراف تبریزی امینالسلطان را کشت و خود را کشت. دربار لرزید.
داوری کسروی
«عباس آقا با خون سرخ خود آزادیخواهان را روسفید کرد.» این از بحثانگیزترین جملههای کتاب است. براون ستایش ترور را ندارد.
پس از این، آشتی با دربار را خطا میشمارد.
پیامد
شاه ضعیفتر شد و کینه ماند. راه باغشاه از همین تابستان بازتر شد.
داوری منابع
«عباس آقا با خون سرخ خود آزادیخواهان را روسفید کرد.» کسروی از اینجا به بعد آشتی با دربار را خطا میشمارد.
براون واقعه را ثبت میکند و اثر سیاسیاش را میپذیرد. ستایش کسرویوار از ترور را ندارد.
دوره
پادشاه
کسان
- میرزا علیاصغرخان امینالسلطانصدراعظم ناصری و مظفری؛ صدراعظم بازگشتکردهٔ محمدعلیشاه
هدف گلولهٔ عباسآقا بود؛ با مرگش آشتی دربار و مجلس شکست.
- محمدعلیشاهشاه کودتا و استبداد صغیر
دربارش لرزید و جمعی از ترس به مجلس اظهار وفاداری کردند.