جنبش مشروطه
۲۴ اسفند ۱۲۸۵
شاهنشاهی
۲۴ اسفند ۲۴۶۵
میلادی
۱۵ مارس ۱۹۰۷
خلاصه
در پی خطابه آتشین آقا نورالله نجفی و همراهی انجمن ولایتی، شش هزار تن از اصناف و مردم اصفهان در کنسولگری بریتانیا بست نشستند. ظلالسلطان از شهر گریخت و به اروپا رفت و محمدعلیشاه تحت فشار مجلس و انجمن، حکم عزل حاکم سیساله اصفهان را صادر نمود.
زمینه
مسعود میرزا ظلالسلطان، فرزند ارشد ناصرالدینشاه، نزدیک به سه دهه با استبدادی خونین بر اصفهان و ولایات مرکزی حکومت میکرد و با احتکار غله و ستم مالیاتی خشم همگانی را برانگیخته بود.
چه رخ داد
۱. قیام عمومی و تحصن در کنسولگری بریتانیا
در اسفند ۱۲۸۵، در پی نطق آتشین آقا نورالله نجفی در مسجد دروازه نو و همراهی انجمن ولایتی، شش هزار تن از اصناف و مردم اصفهان در کنسولگری بریتانیا بست نشستند. ظلالسلطان کاخ خود را در محاصره دید و شبانه به تهران گریخت و عازم اروپا شد. محمدعلیشاه زیر فشار مجلس و تحصنکنندگان، در ۲۴ اسفند ۱۲۸۵ حکم عزل عموی مقتدر خود را صادر نمود.
پیامد
سرنگونی مقتدرترین حاکم قاجار نشان داد که انجمنهای ولایتی قدرت براندازی پایگاههای سنتی استبداد را دارا هستند.
سالشمار
۲۴ اسفند ۱۲۸۵
شاهنشاهی ۲۴ اسفند ۲۴۶۵
میلادی ۱۵ مارس ۱۹۰۷
عزل ظلالسلطان از حکومت اصفهان
صدور فرمان برکناری حاکم ستمگر اصفهان در پی تحصن ۶۰۰۰ نفری مردم.
داوری منابع
عزل مسعود میرزا ظلالسلطان نشان داد که انجمنهای ولایتی قادرند دیرپاترین کانونهای استبداد قاجاری را ساقط سازند.
دوره
پادشاه
کسان
- مسعود میرزا ظلالسلطانشاهزادهٔ مقتدر اصفهان؛ رقیب کنارگذاشتهشدهٔ ولیعهدی
فرار پنهانی از اصفهان به سوی پایتخت و عزیمت به اروپا در پی محاصره کاخ حکومتی.
- شیخ محمدتقی نجفی اصفهانی (آقانجفی)مجتهد مقتدر اصفهان؛ پیشگام تحریم عملی تنباکو
صدور فتوای همراهی با متحصنان اصفهان علیه قدرت استبدادی حاکم.
- محمدعلیشاهشاه کودتا و استبداد صغیر
صدور حکم رسمی عزل عموی خود از حکومت اصفهان به دلیل وحشت از سقوط ولایات مرکزی.
- میرزا جوادخان سعدالدولهدیپلمات و وکیل مجلس اول؛ چهرهٔ میانه
استدلال در مجلس پیرامون ضرورت سلب اقتدار خودکامه از حکام ولایات.