جنبش مشروطه
۹ شهریور ۱۲۸۶
شاهنشاهی
۹ شهریور ۲۴۶۶
میلادی
۳۱ اوت ۱۹۰۷
هجری شمسی تقویم اصلی این دفتر است. شاهنشاهی همان سال خورشیدی است به اضافهٔ ۱۱۸۰؛ رسمیت دولتیاش از ۱۳۵۴ است، نه از روزگار مشروطه.
خلاصه
ایران را میان منطقهٔ نفوذ روس در شمال و انگلیس در جنوب تقسیم کردند. همان روزها اتابک کشته شد. کسروی این پیمان را در گفتار آرامش دروغین دربار میآورد: فرنگ مشروطه را تنها نگذاشت.
زمینه
لندن و پترزبورگ بر سر آسیا سازش کردند. ایران در این سازش موضوع است نه طرف.
چه رخ داد
دو منطقه
شمال نفوذ روس، جنوب نفوذ انگلیس، میانه بیطرفِ کاغذی. همان روز شهریور، اتابک در تهران کشته شد.
شرم براون
براون پیمان را خیانت لندن به مشروطهخواهان میداند. کسروی آن را پشت صحنهٔ بیپناهی مجلس مینویسد.
پیامد
بست سفارت ۱۲۸۵ دیگر تکرارپذیر نبود. کودتای سال بعد با چراغ همین سازش خوانده شده.
داوری منابع
کسروی قرارداد را پشت صحنهٔ بیپناهی مجلس مینویسد. پس از این، انگلیس دیگر آن پناهگاه بست ۱۲۸۵ نیست.
براون از این پیمان شرمنده است. آن را خیانت لندن به مشروطهخواهان میداند.
دوره
پادشاه
کسان
- میرزا علیاصغرخان امینالسلطانصدراعظم ناصری و مظفری؛ صدراعظم بازگشتکردهٔ محمدعلیشاه
صدراعظم بازگشتکرده بود؛ پیمان در عهد وزارت او بسته شد و همان روز کشته شد.
- محمدعلیشاهشاه کودتا و استبداد صغیر
شاه بود؛ تقسیم ایران پشت سر مجلس او انجام شد.