برو به محتوا
شیر و خورشید

گاهنامهٔ مشروطه

استبداد صغیر

فتح تهران
هجری شمسی

۲۲ تیر ۱۲۸۸

شاهنشاهی

۲۲ تیر ۲۴۶۸

میلادی

۱۳ ژوئیه ۱۹۰۹

هجری شمسی تقویم اصلی این دفتر است. شاهنشاهی همان سال خورشیدی است به اضافهٔ ۱۱۸۰؛ رسمیت دولتی‌اش از ۱۳۵۴ است، نه از روزگار مشروطه.

خلاصه

ستون بختیاری از جنوب و ستون گیلان از قزوین به تهران رسیدند. شاه به سفارت روس پناه برد. لیاخوف امان خواست. مشروطه با ایل و مجاهد قفقازی برگشت، نه با منبر تنها.

زمینه

تبریز مانده بود. بختیاری اصفهان را گرفته بود. گیلان با سپهدار و یپرم راه قزوین را باز کرد.

چه رخ داد

دو ستون

بیست‌ودوم تیر ۱۲۸۸ از جنوب و شمال رسیدند. براون حرکت را عملیات هماهنگ می‌بیند. کسروی پیروزی را می‌نویسد و حسرت سامان را همان‌جا می‌گذارد.

پناه شاه

محمدعلی به سفارت روس رفت. لیاخوف امان خواست. مشروطه با ایل و مجاهد قفقازی برگشت، نه با منبر تنها.

پیامد

سه روز بعد مجلس عالی شاه را خلع کرد. احمد کودک بر تخت نشست.

داوری منابع

احمد کسروی — تاریخ مشروطهٔ ایران
شهرگشایی و سرفرود آوردن محمدعلی‌میرزا

کسروی پیروزی را می‌نویسد و همان حسرت همیشگی را دارد: این هنوز سامان کشور نیست.

ادوارد گرانویل براون — The Persian Revolution of 1905–1909
March on Tehran

براون حرکت دو ستون را عملیات هماهنگ می‌بیند. نقش سردار اسعد و یپرم در روایت او پررنگ است.

دوره

پادشاه

کسان