جنبش مشروطه
۲۴ فروردین ۱۲۸۶
شاهنشاهی
۲۴ فروردین ۲۴۶۶
میلادی
۱۴ آوریل ۱۹۰۷
خلاصه
مجلس شورای ملی قانون جامع ۱۲۲ مادهای انجمنهای ایالتی و ولایتی را به تصویب رساند. این قانون به شوراهای برآمده از آرای محلی در ایالات اختیارات گستردهای در ممیزی مالیاتی، نظارت بر رفتار حکام دیوانی و عمران منطقهای اعطا کرد و ساختار دموکراسی غیرمتمرکز را بنا نهاد.
زمینه
ضرورت ساماندهی حقوقی انجمنهای خودجوش مردمی در ایالات و تفویض اختیارات حکمرانی محلی به شوراهای منتخب.
چه رخ داد
۱. تصویب قانون جامع ۱۲۲ مادهای شوراها
مجلس شورای ملی در ۲۴ فروردین ۱۲۸۶ قانون جامع انجمنهای ایالتی و ولایتی را در ۱۲۲ ماده تصویب کرد. این قانون به شوراهای برآمده از آرای محلی اختیارات گستردهای در ممیزی مالیاتی، نظارت بر رفتار حکام دیوانی و عمران منطقهای اعطا کرد و ساختار دموکراسی غیرمتمرکز را بر پهنه جغرافیای ایران بنا نهاد.
پیامد
تثبیت جایگاه قانونی شوراها و تبدیل انجمن تبریز و اصفهان به سنگرهای اصلی مقاومت در برابر کودتای دربار.
سالشمار
۲۴ فروردین ۱۲۸۶
شاهنشاهی ۲۴ فروردین ۲۴۶۶
میلادی ۱۴ آوریل ۱۹۰۷
تصویب قانون انجمنهای ولایتی
تصویب ۱۲۲ ماده قانون شوراها در مجلس اول شورای ملی.
داوری منابع
قانون انجمنهای ولایتی ساختار عدم تمرکز قدرت را در سراسر ایران نهادینه کرد و به مردم محلات حق نظارت داد.
دوره
پادشاه
کسان
- سید حسن تقیزادهرادیکال مجلس اول؛ رجل بعدی دولت
پشتیبانی از حقوق نظارتی انجمنها و ایجاد پیوند میان شوراهای تبریز و بهارستان.
- مرتضیقلیخان صنیعالدولهنخستین رئیس مجلس شورای ملی
هدایت فرآیند قانونگذاری و ایجاد موازنه میان اقتدار دولت مرکزی و اختیارات شوراها.
- میرزا یوسفخان مستشارالدولهنظریهپرداز قانونخواهی؛ مؤلف رسالهٔ یک کلمه
مشارکت در نگارش و انشای اصول حقوقی تمرکززدایی بر مبنای قوانین اروپایی.