جنبش مشروطه
۱۳ اسفند ۱۲۸۵
شاهنشاهی
۱۳ اسفند ۲۴۶۵
میلادی
۴ مارس ۱۹۰۷
خلاصه
طرح ماده واحده مجازات رشوهخواری دیوانی به قلم تقیزاده در مجلس مطرح شد و مشاجرهای تند بر سر حدود تقنین پارلمانی در احکام شرعی درگرفت. همزمان انتشار شبنامههای تند مجامع مخفی انقلابی، مداخله بیضابطه درباریان و برخی مجتهدان در امور اجرایی را آماج حمله قرار داد.
زمینه
فساد ریشهدار رشوهخواری دیوانی که تقیزاده را به تدوین ماده واحده منع ارتشاء در اسفند ۱۲۸۵ واداشت.
چه رخ داد
۱. مناقشه بر سر قانون و انتشار شبنامههای انقلابی
تقیزاده متن قانون مجازات راشی و مرتشی را به مجلس آورد. بهبهانی با رأیگیری در امور شرعی مخالفت کرد اما وکلای ترقیخواه بر ضرورت قانون مدون پافشاری کردند. همزمان شبنامههای تند انقلابیون تهران منتشر شد و به درباریان و مفسدان هشدار داد:
«شما که سمت وکالت و وزارت ندارید، حق مداخله در هیچ امری را ندارید؛ اگر مشروطهخواه راستین هستید، رشوهخواری و صدور احکام ناحق را موقوف دارید.»
پیامد
تصویب قانون منع رشوه و تثبیت نظارت مدنی بر سلامت دستگاه اداری و قضایی.
سالشمار
داوری منابع
شبنامههای انقلابی هشدار دادند که دوران رشوهخواری و صدور احکام ناحق سپری شده و مجلس باید دست مفسدان را قطع کند.
دوره
پادشاه
کسان
- سید حسن تقیزادهرادیکال مجلس اول؛ رجل بعدی دولت
انشا و ارائه متن قانون مجازات راشی و مرتشی و اصرار بر ضرورت رأیگیری پارلمانی.
- سید عبدالله بهبهانیپیشوای سیاسیتر روحانیان مشروطهخواه تهران
مخالفت با رأیگیری در امور شرعی و تشر زدن به وکلای تندرو در صحن علنی.
- سید محمد طباطباییپیشوای روحانی مشروطه در تهران
تلاش برای تعدیل مناقشات میان جناح تندرو و بدنه روحانیت سنتی.
- نصرالله بهشتی ملکالمتکلمینواعظ مشروطه؛ کشتهٔ باغشاه
همکاری با شبکههای مخفی انقلابی در نشر بیانیههای ضدفساد.