آخوند خراسانی · مرجع نجف
ملا محمدکاظم آخوند خراسانی
زاد
شاهنشاهی
۲۳۹۸
میلادی
۱۸۳۹
مرگ
شاهنشاهی
۲۱ آذر ۲۴۷۰
میلادی
۱۲ دسامبر ۱۹۱۱
- تبار و خاستگاه
- مشهد مقدس؛ حوزه علمیه نجف اشرف.
- خانواده
- ملا محمدکاظم خراسانی ملقب به «صاحب کفایه».
- پایگاه اجتماعی
- زعامت عالیه فقهی و مرجعیت تامه جهان تشیع در نجف.
- چرا در این داستان است
- رهبر معنوی و فتوایی انقلاب مشروطه و بزرگترین نظریهپرداز فقهی تحدید سلطنت در عصر غیبت.
خلاصه
مرجع بزرگ نجف و پشتیبان مشروطه از بیرون مرز. با مازندرانی فتوا و تلگراف به تبریز و تهران میفرستاد. کسروی اختلاف نجف و شیخ فضلالله را اختلاف در خواندن شریعت در غیبت امام میداند.
زندگی و کار
زعامت حوزه نجف و صدور فتاوای مشروطیت
آخوند خراسانی با تألیف کفایةالاصول استاد بلامنازع فقاهت شیعه بود. او همراه با شیخ عبدالله مازندرانی، مشروطیت و مجلس شورا را برای جلوگیری از تعدیات خودکامگان و مهار استبداد در عصر غیبت امری واجب شرعی اعلام کرد و با تلگرافهای پیاپی از مجاهدان تبریز و فاتحان تهران پشتیبانی نمود.
تصمیم به جهاد علیه روس و درگذشت ناگهانی
در پی اولتیماتوم روسیه و اشغال آذربایجان در سال ۱۲۹۰ ش، تصمیم گرفت در رأس لشکری از علما و مجاهدان برای جهاد علیه ارتش تزاری عازم ایران شود، اما در بامداد روز حرکت در نجف به طرز مشکوک و ناگهانی درگذشت.
سالشمار
تیر ۱۲۸۷
شاهنشاهی تیر ۲۴۶۷
میلادی ژوئن ۱۹۰۸
فتوای تکفیر استبداد صغیر
صدور حکم جهاد دفاعی و نفی مشروعیت سلطنت محمدعلیشاه.
۲۱ آذر ۱۲۹۰
شاهنشاهی ۲۱ آذر ۲۴۷۰
میلادی ۱۲ دسامبر ۱۹۱۱
رحلت در نجف اشرف
درگذشت در آستانه حرکت برای نبرد با متجاوزان روس.
منابع
کسروی از زبان آخوند و مازندرانی مینویسد: چون صاحب شریعت ناپیداست و حکام جور چیرهاند، باری قانونی باشد و عقلای امت شورا کنند. «مشروطه را از شریعت جدا میگرفتند.»
آدمیت حمایت نجف را سند آن میداند که مشروطه در ایران فقط فرنگمآبی نبود؛ فقه هم برای مهار سلطان راه باز کرد.
پادشاه همزمان
- محمدعلی شاه قاجارپادشاه به توپ بستن مجلس
رویدادها
- مقاومت ۱۱ ماهه تبریز و پایداری ستارخانتیر ۱۲۸۷ (شاهنشاهی ۲۴۶۷)
- صدور فرمان مشروطیت توسط مظفرالدینشاه۱۴ مرداد ۱۲۸۵ (شاهنشاهی ۲۴۶۵)
- نوشتهٔ ساختگی تکفیر اتابک به نام علمای نجفشهریور ۱۲۸۲ (شاهنشاهی ۲۴۶۲)
- محاکمه و اعدام شیخ فضلالله نوری۹ مرداد ۱۲۸۸ (شاهنشاهی ۲۴۶۸)
- فتح تهران و اعادهٔ مشروطیت۲۲ تیر ۱۲۸۸ (شاهنشاهی ۲۴۶۸)
- بستنشینی تجار تهران در حرم حضرت عبدالعظیم۵ اردیبهشت ۱۲۸۴ (شاهنشاهی ۲۴۶۴)
- واقعه پارک اتابک و خلع سلاح مجاهدین۱۶ مرداد ۱۲۸۹ (شاهنشاهی ۲۴۶۹)
- بستنشینی شیخ فضلالله نوری در شاهعبدالعظیم و نشر لوایح ضد مجلس۱ تیر ۱۲۸۶ (شاهنشاهی ۲۴۶۶)
- خلع محمدعلی شاه و پادشاهی احمد شاه قاجار۲۵ تیر ۱۲۸۸ (شاهنشاهی ۲۴۶۸)
پیوستگان
- شیخ عبدالله مازندرانیمرجع حامی مشروطه در نجف
- شیخ فضلالله نوریپیشوای شرعی مخالف مشروطهٔ عرفی
- سید محمد طباطباییپیشوای روحانی مشروطه در تهران