نمایندهٔ تبریز · تقیزاده
زاد
۱۲۵۷
شاهنشاهی
۲۴۳۷
میلادی
۱۸۷۸
هجری شمسی تقویم اصلی این دفتر است. شاهنشاهی همان سال خورشیدی است به اضافهٔ ۱۱۸۰؛ رسمیت دولتیاش از ۱۳۵۴ است، نه از روزگار مشروطه.
مرگ
۱۳۴۸
شاهنشاهی
۲۵۲۸
میلادی
۱۹۷۰
- تبار و خاستگاه
- تبریز؛ خانوادهٔ روحانی که او از عمامه درآمد.
- خانواده
- سید حسن. بعدها در پهلوی رئیس مجلس سنا شد. نسبت خانوادگیاش با حوزهٔ تبریز برید.
- پایگاه اجتماعی
- طلبهٔ سابق، وکیل، روزنامهنگار. پایگاه بعدیاش دولت مدرن است نه محله.
- چرا در این داستان است
- زبان تند مجلس اول و تبعید. کسروی از او بسیار نقل میکند و گاهی فاصله میگیرد.
خلاصه
از تندروان مجلس اول و نمایندهٔ تبریز. پس از بمباران به سفارت انگلیس پناه برد و سالها در فرنگ زیست. بعدتر دیپلمات و رئیس مجلس سنا شد. زندگیاش از رادیکال مشروطه تا رجل پهلوی کشیده است. کسروی پناه بردنش را مینویسد، بیستایش.
زندگی و کار
تبریز به تهران
از انجمن تبریز به مجلس آمد. نطقهای تندش دربار را ترساند. پس از باغشاه به اروپا رفت و در استانبول و لندن قلم زد.
مجلس دوم و بعد
برگشت و در مجلس دوم وزن داشت. «تقیزاده غوغا برپا کرد» عنوان کسروی است. سالهای بعد از مدار کتاب بیرون است: پهلوی و سنا.
قلم و میدان
مرد شمشیر نیست. کسروی گریز به سفارت را واقعه مینویسد بیستایش. آدمیت او را حامل فکر تجدد در مجلس میداند. براون با او نامه داشت؛ دوستی منبع است نه عیب. زندگیاش از رادیکال مشروطه تا رجل پهلوی کشیده است.
سالشمار
۱۲۸۵
شاهنشاهی ۲۴۶۵
میلادی ۱۹۰۶
وکیل تبریز
ورود به مجلس اول.
تیر ۱۲۸۷
شاهنشاهی تیر ۲۴۶۷
میلادی ژوئن ۱۹۰۸
تبعید
پس از باغشاه از ایران رفت.
داوری منابع
اینها حکم تاریخ نیستند. حرف هر کتاب جدا آمده تا کسروی با ناظمالاسلام یا براون قاطی نشود.
کسروی گریز به سفارت را واقعه مینویسد. تقیزاده قهرمان میدان نیست؛ مرد قلم و مجلس است که در روز توپ، جان به در برد.
آدمیت تقیزاده را از حاملان فکر تجدد در مجلس میداند. کارنامهاش را به یک روز باغشاه فرونمیکاهد.
براون با تقیزاده نامه داشت. او را از آگاهان تبریز برای خوانندهٔ انگلیسی میسازد. دوستی اینجا منبع است، نه عیب.
پادشاه همزمان
- محمدعلیشاهشاه به توپ بستن مجلس
رویدادها
- به توپ بستن مجلس۲ تیر ۱۲۸۷
- متمم قانون اساسی و نزاع مشروعه۱۴ مهر ۱۲۸۶
پیوستگان
- علیاکبر دهخداقلم صور اسرافیل؛ لغتنویس بعدی
- میرزا جهانگیرخان صور اسرافیلروزنامهنگار تندرو؛ کشتهٔ باغشاه