آیتالله · مجتهد تهران
زاد
۱۲۱۹
شاهنشاهی
۲۳۹۹
میلادی
۱۸۴۰
هجری شمسی تقویم اصلی این دفتر است. شاهنشاهی همان سال خورشیدی است به اضافهٔ ۱۱۸۰؛ رسمیت دولتیاش از ۱۳۵۴ است، نه از روزگار مشروطه.
مرگ
تیر ۱۲۸۹
شاهنشاهی
تیر ۲۴۶۹
میلادی
ژوئیه ۱۹۱۰
- تبار و خاستگاه
- خاندان بهبهانی تهران؛ مجتهد پرنفوذ بازار.
- خانواده
- سید عبدالله. نوادگانش در سیاست بعدی ایران نام دارند. نسبت نزدیک با تجار تهران.
- پایگاه اجتماعی
- مجتهد بازار. قدرت او از مقلد و دکاندار است.
- چرا در این داستان است
- دومین سید. تندتر از طباطبایی. قتلش در ۱۲۸۹ نشانهٔ شکاف مجلس دوم است.
خلاصه
سید دیگر تهران. سیاسیتر از طباطبایی، و در بازار و انجمنها دستش بازتر. پس از فتح تهران ترور شد. کسروی هر دو سید را صادق میخواند، اما بهبهانی را بیشتر مرد میدان سیاست میبیند تا مرد نامه.
زندگی و کار
بازار و محراب
کسروی او را در کنار طباطبایی میگذارد اما خوی تندتری مینویسد. دولتآبادی رابطهٔ او با تجار را کلید بستها میداند.
مجلس و مرگ
در باغشاه آسیب دید و زنده ماند. در مجلس دوم، تیراندازان او را کشتند. کسروی قاتلان را از تندروان میشمارد. این داوری اوست و محل نزاع است.
سالشمار
تیر ۱۲۸۹
شاهنشاهی تیر ۲۴۶۹
میلادی ژوئیه ۱۹۱۰
قتل
تیر در خانه. مجلس دوم لرزید.
داوری منابع
اینها حکم تاریخ نیستند. حرف هر کتاب جدا آمده تا کسروی با ناظمالاسلام یا براون قاطی نشود.
کسروی جنبش را کار دو سید میداند و به کتابهایی میتازد که مشیرالدوله را بنیادگذار ستودهاند. بهبهانی را در این زوج، یال سیاست میگذارد.
ناظمالاسلام آمدوشد بهبهانی با رجال و سفارت را بیشتر مینویسد. همین باعث شده برخی او را «سیاسی» بخوانند و برخی «آلوده».
ملکزاده قتل بهبهانی را ضربه به مشروطهٔ تهران مینگارد. قاتلان را در فضای تندروی انجمنها میجوید.
پادشاه همزمان
- مظفرالدینشاهشاه فرمان مشروطه
رویدادها
- بست شاه عبدالعظیمآذر ۱۲۸۴
- مهاجرت قم و بست سفارت انگلیستیر ۱۲۸۵
- فرمان مشروطه۱۴ مرداد ۱۲۸۵
- فتح تهران۲۲ تیر ۱۲۸۸
پیوستگان
- سید محمد طباطباییپیشوای روحانی مشروطه در تهران
- شیخ فضلالله نوریپیشوای شرعی مخالف مشروطهٔ عرفی