یپرمخان · رئیس نظمیه
یپرمخان داویدیان
زاد
شاهنشاهی
۲۴۲۷
میلادی
۱۸۶۸
مرگ
شاهنشاهی
۲۹ اردیبهشت ۲۴۷۱
میلادی
۱۹ مه ۱۹۱۲
- تبار و خاستگاه
- گنجه (قفقاز)؛ چریک حزب داشناکتسوتیون.
- خانواده
- یپرم خان داویدیان؛ ملقب به «سردار مجاهد».
- پایگاه اجتماعی
- چریکهای حرفهای انقلابی و فرماندهان نظامی قفقاز.
- چرا در این داستان است
- منضبطترین و کارآمدترین فرمانده نظامی در تسخیر رشت، قزوین، تهران و برقراری امنیت پایتخت به عنوان رئیس نظمیه.
خلاصه
ارمنی اهل قفقاز، از داشناکها. در گیلان و فتح تهران فرماندهٔ مجاهد بود و پس از پیروزی رئیس نظمیهٔ تهران شد. در نبرد با سالارالدوله کشته شد. مشروطه بدون قفقازیها و ارامنه ناقص روایت میشود.
زندگی و کار
از تبعید ساخالین تا شبیخون رشت
پس از فرار از ۲۴ سال تبعید در سیبری به ایران آمد. با تشکیل کمیتههای مسلحانه در رشت و انزلی و تسلیح مجاهدان با تفنگهای موزر، داروغهخانه رشت را تسخیر کرد و در پیشانی اردوی شمال راهی تهران شد.
ریاست نظمیه و شهادت در شورجه
پس از فتح پایتخت، ریاست نظمیه تهران را سامان داد و شورشهای استبدادی سالارالدوله و ارشدالدوله را در غرب سرکوب کرد. وی در ۲۹ اردیبهشت ۱۲۹۱ در جریان نبرد با قوای سالارالدوله در قلعه شورجه همدان به شهادت رسید.
منابع
کسروی از یاری قفقاز و ارامنه یاد میکند. یپرم را در شمار کسانی میآورد که کار را تمام کردند، نه در شمار «بیگانهٔ تحمیلشده».
براون نقش داشناک و گئورگیان قفقاز را در ستون شمال برجسته میکند. یپرم در این روایت حرفهایترین فرمانده است.
پادشاه همزمان
- محمدعلی شاه قاجارپادشاه به توپ بستن مجلس
رویدادها
- فتح تهران و اعادهٔ مشروطیت۲۲ تیر ۱۲۸۸ (شاهنشاهی ۲۴۶۸)
- محاکمه و اعدام شیخ فضلالله نوری۹ مرداد ۱۲۸۸ (شاهنشاهی ۲۴۶۸)
- واقعه پارک اتابک و خلع سلاح مجاهدین۱۶ مرداد ۱۲۸۹ (شاهنشاهی ۲۴۶۹)
- اولتیماتوم روسیه و انحلال مجلس دوم۳ آذر ۱۲۹۰ (شاهنشاهی ۲۴۷۰)
- خلع محمدعلی شاه و پادشاهی احمد شاه قاجار۲۵ تیر ۱۲۸۸ (شاهنشاهی ۲۴۶۸)
پیوستگان
- محمدولیخان تنکابنیفرماندهٔ ستون گیلان در فتح تهران
- علیقلیخان سردار اسعد بختیاریفرماندهٔ ستون بختیاری در فتح تهران