برو به محتوا
شیر و خورشید، نشان تاریخی ایران

گاهنامهٔ مشروطه

سپهدار · سپهسالار

محمدولی‌خان تنکابنی

فرماندهٔ ستون گیلان در فتح تهران

زاد

هجری شمسی

شاهنشاهی

۲۴۰۵

میلادی

۱۸۴۶

مرگ

هجری شمسی

شاهنشاهی

۲۶ شهریور ۲۴۸۵

میلادی

۱۸ سپتامبر ۱۹۲۶

تبار و خاستگاه
تنکابن مازندران / گیلان.
خانواده
محمدولی خان خلعتبری ملقب به نصرالسلطنه، سپهدار اعظم و سپهسالار اعظم.
پایگاه اجتماعی
فئودال‌های بزرگ شمال و امرای ارشد نظامی قاجار.
چرا در این داستان است
فرمانده اردوی مجاهدان شمال در فتح تهران و نخستین رئیس دولت پس از خلع محمدعلی‌شاه.

خلاصه

حاکم و زمین‌دار مازندران و گیلان. نخست در شمار سپاه دولتی بر تبریز بود، سپس برگشت و ستون شمال را با یپرم به تهران آورد. کسروی این برگشتن را به خلوص نمی‌ستاید؛ تغییر جبهه را روایت می‌کند.

زندگی و کار

گسست از استبداد و پیوستن به مشروطه

سپهدار در ابتدا از فرماندهان اعزامی محمدعلی شاه قاجار برای سرکوب تبریز بود، اما پس از مشاهده مظالم دربار و فتوای علمای نجف، به املاک خود در تنکابن بازگشت و به دعوت کمیته ستار رشت رهبری اردوی شمال را در پیوند با یپرم‌خان بر عهده گرفت.

فتح تهران و ریاست وزرا

وی با هدایت مجاهدان گیلان و تسخیر قزوین وارد تهران شد و پس از خلع محمدعلی‌شاه به عنوان نخستین رئیس‌الوزرای دوره جدید مشروطیت برگزیده شد و بارها در ادوار پرآشوب زمام امور را در دست گرفت.

منابع

احمد کسروی، تاریخ مشروطهٔ ایران
گفتار سیزدهم؛ عین‌الدوله و سپهسالار

کسروی او را ابتدا در سپاه محاصره می‌آورد و بعد در سپاه گشایش. تغییر جبهه را روایت می‌کند. ستایش بی‌قید نیست.

یحیی دولت‌آبادی، حیات یحیی
گیلان و راه قزوین

دولت‌آبادی سپهدار را مرد محاسبه می‌نویسد: وقتی بخت محمدعلی شاه قاجار را باخت، بخت مجلس را خرید. این نگاه مشروطه‌خواه غیرتبریزی است.

پادشاه همزمان

رویدادها

پیوستگان