سپهدار · سپهسالار
محمدولیخان تنکابنی سپهدار اعظم
فرماندهٔ ستون گیلان در فتح تهران
- تبار و خاستگاه
- تنکابن مازندران.
- خانواده
- محمدولی خان تنکابنی.
- پایگاه اجتماعی
- حکمران محلی شمال؛ بعدها سپهسالار دولت مشروطه.
- چرا در این داستان است
- ستون شمالی فتح. از دولتی به مجاهد رسید.
خلاصه
حاکم و زمیندار مازندران و گیلان. نخست در شمار سپاه دولتی بر تبریز بود، سپس برگشت و ستون شمال را با یپرم به تهران آورد. کسروی این برگشتن را به خلوص نمیستاید؛ تغییر جبهه را روایت میکند.
زندگی و کار
چرخش
کسروی آمدنش به رشت را نقطهٔ عطف گیلان میداند. انگیزه محل بحث است: جاه یا ایمان.
داوری منابع
اینها حکم تاریخ نیستند. حرف هر کتاب جدا آمده تا کسروی با ناظمالاسلام یا براون قاطی نشود.
احمد کسروی — تاریخ مشروطهٔ ایران
گفتار سیزدهم؛ عینالدوله و سپهسالار
کسروی او را ابتدا در سپاه محاصره میآورد و بعد در سپاه گشایش. تغییر جبهه را روایت میکند. ستایش بیقید نیست.
یحیی دولتآبادی — حیات یحیی
گیلان و راه قزوین
دولتآبادی سپهدار را مرد محاسبه مینویسد: وقتی بخت شاه را باخت، بخت مجلس را خرید. این نگاه مشروطهخواه غیرتبریزی است.
پادشاه همزمان
- محمدعلیشاهشاه به توپ بستن مجلس
رویدادها
- ایستادگی و محاصرهٔ تبریز۱۵ تیر ۱۲۸۷
- فتح تهران۲۲ تیر ۱۲۸۸
پیوستگان
- یپرمخان داویدیانفرماندهٔ مجاهد ارمنی؛ رئیس نظمیهٔ تهران
- علیقلیخان سردار اسعد بختیاریفرماندهٔ ستون بختیاری در فتح تهران
- عبدالمجید میرزا عینالدولهصدراعظم آغاز جنبش؛ سپس فرماندهٔ سپاه دولتی بر تبریز