مجلس دوم و اولتیماتوم
۲۵ تیر ۱۲۸۸
شاهنشاهی
۲۵ تیر ۲۴۶۸
میلادی
۱۶ ژوئیه ۱۹۰۹
هجری شمسی تقویم اصلی این دفتر است. شاهنشاهی همان سال خورشیدی است به اضافهٔ ۱۱۸۰؛ رسمیت دولتیاش از ۱۳۵۴ است، نه از روزگار مشروطه.
خلاصه
مجلس عالی محمدعلی را خلع کرد و احمدشاه کودک را نشاند. ناصرالملک نایبالسلطنه شد. استبداد صغیر تمام شد؛ دولت مشروطه تازه باید ساخته میشد.
زمینه
فتح شده بود و تخت خالی نمیماند. کودک دوازدهساله کمخطرترین نام قاجار بود.
چه رخ داد
مجلس عالی
بیستوپنجم تیر محمدعلی خلع شد. ناصرالملک نایبالسلطنه شد. مخبرالسلطنه او را برای نگاه داشتن تاج مناسب میداند و برای پیش بردن مشروطه بیرمق.
پیامد
استبداد صغیر تمام شد. دولت تازه باید ساخته میشد. مجلس دوم، شوستر، اولتیماتوم در راه است.
داوری منابع
کسروی خلع را فرجام ایستادگی تبریز و حرکت ایالات میداند، نه بخشش دربار.
دوره
پادشاه
کسان
- احمدشاهشاه صغیر پس از فتح تهران
کودک را به جای پدر بر تخت نشاندند.
- محمدعلیشاهشاه کودتا و استبداد صغیر
مجلس عالی خلعش کرد و راه تبعیدش باز شد.
- ابوالقاسمخان ناصرالملکواسطهٔ آغاز کار؛ نایبالسلطنهٔ احمدشاه
نایبالسلطنه شد و کار دولت را به جای شاه صغیر گرفت.
- علیقلیخان سردار اسعد بختیاریفرماندهٔ ستون بختیاری در فتح تهران
از فاتحان بود؛ خلع بدون ستون بختیاری ممکن نبود.