برو به محتوا
شیر و خورشید، نشان تاریخی ایران

گاهنامهٔ مشروطه

پرنس ملکم خان · ناظم‌الدوله

میرزا ملکم‌خان ناظم‌الدوله

نظریه‌پرداز قانون و ناشر روزنامهٔ قانون

زاد

هجری شمسی

شاهنشاهی

۲۳۹۲

میلادی

۱۸۳۳

مرگ

هجری شمسی

شاهنشاهی

۲۴۶۷

میلادی

۱۹۰۸

تبار و خاستگاه
جلفای اصفهان؛ خاندان میرزا یعقوب خان.
خانواده
میرزا ملکم‌خان ناظم‌الدوله؛ ملقب به پرنس ملکم خان.
پایگاه اجتماعی
نخبگان دیپلماتیک فرنگ‌دیده، رساله‌نویسان و روزنامه‌نگاران عصر ناصری.
چرا در این داستان است
معمار اصطلاحات حقوقی مدرن به زبان فارسی، بانی فراموشخانه، ناشر روزنامه قانون و مؤلف رسائل دفتر تنظیمات و پلتیکای دولتی.

خلاصه

از پیشگامان فکر تجدد و قانون در ایران. ناشر روزنامهٔ قانون در لندن و بانی فراموشخانه. دیپلمات، اصلاح‌گر، و در عین حال اهل امتیاز و سوداگری مالی.

زندگی و کار

دفتر تنظیمات و فراموشخانه

در پاریس مهندسی و علوم سیاسی آموخت. در ۱۲۳۷ ش رساله دفتر تنظیمات را در باب تفکیک قوا نگاشت و نخستین لژ فراموشخانه را برپا کرد که با فرمان ناصرالدین‌شاه در ۱۲۴۰ ش منحل شد.

روزنامه قانون لندن و دیپلماسی

سفیر ایران در لندن بود؛ پس از رسوایی امتیاز لاتاری عزل گردید و از ۱۲۶۸ ش روزنامه انقلابی قانون را در لندن منتشر ساخت که قانون‌خواهی و امتناع از پرداخت مالیات به دولت مستبد را ترویج می‌کرد.

منابع

فریدون آدمیت، ایدئولوژی نهضت مشروطیت ایران
فکر آزادی و مقدمه نهضت مشروطیت

آدمیت او را معمار اصطلاحات نوین سیاسی به زبان فارسی می‌شناسد، اما در اخلاق دیوانی و معاملات مالی سخت به او می‌تازد.

احمد کسروی، تاریخ مشروطهٔ ایران
مقدمات بیداری؛ روزنامهٔ قانون

کسروی اثر قانون را در برانگیختن اذهان می‌پذیرد، اما خود ملکم را مردی سودجو و چندچهره می‌داند.

پادشاه همزمان

رویدادها

پیوستگان