پرنس ملکم خان · ناظمالدوله
میرزا ملکمخان ناظمالدوله
زاد
شاهنشاهی
۲۳۹۲
میلادی
۱۸۳۳
مرگ
شاهنشاهی
۲۴۶۷
میلادی
۱۹۰۸
- تبار و خاستگاه
- جلفای اصفهان؛ خاندان میرزا یعقوب خان.
- خانواده
- میرزا ملکمخان ناظمالدوله؛ ملقب به پرنس ملکم خان.
- پایگاه اجتماعی
- نخبگان دیپلماتیک فرنگدیده، رسالهنویسان و روزنامهنگاران عصر ناصری.
- چرا در این داستان است
- معمار اصطلاحات حقوقی مدرن به زبان فارسی، بانی فراموشخانه، ناشر روزنامه قانون و مؤلف رسائل دفتر تنظیمات و پلتیکای دولتی.
خلاصه
از پیشگامان فکر تجدد و قانون در ایران. ناشر روزنامهٔ قانون در لندن و بانی فراموشخانه. دیپلمات، اصلاحگر، و در عین حال اهل امتیاز و سوداگری مالی.
زندگی و کار
دفتر تنظیمات و فراموشخانه
در پاریس مهندسی و علوم سیاسی آموخت. در ۱۲۳۷ ش رساله دفتر تنظیمات را در باب تفکیک قوا نگاشت و نخستین لژ فراموشخانه را برپا کرد که با فرمان ناصرالدینشاه در ۱۲۴۰ ش منحل شد.
روزنامه قانون لندن و دیپلماسی
سفیر ایران در لندن بود؛ پس از رسوایی امتیاز لاتاری عزل گردید و از ۱۲۶۸ ش روزنامه انقلابی قانون را در لندن منتشر ساخت که قانونخواهی و امتناع از پرداخت مالیات به دولت مستبد را ترویج میکرد.
منابع
آدمیت او را معمار اصطلاحات نوین سیاسی به زبان فارسی میشناسد، اما در اخلاق دیوانی و معاملات مالی سخت به او میتازد.
کسروی اثر قانون را در برانگیختن اذهان میپذیرد، اما خود ملکم را مردی سودجو و چندچهره میداند.
پادشاه همزمان
- ناصرالدین شاه قاجارپادشاه نیمقرن ناصری
رویدادها
- نهضت تنباکو و لغو امتیاز رژیدی ۱۲۶۹ (شاهنشاهی ۲۴۴۹)
- فرمان ناصرالدین شاه در تحریم و انحلال فراموشخانه۲۵ مهر ۱۲۴۰ (شاهنشاهی ۲۴۲۰)
- نگارش رساله دفتر تنظیمات (کتابچه غیبی) توسط ملکم خان۱۲۳۷ (شاهنشاهی ۲۴۱۷)
پیوستگان
- سید جمالالدین اسدآبادیمروج اتحاد اسلام و محرک انقلاب فکری
- میرزا حسینخان سپهسالارصدراعظم اصلاحگر عهد ناصری