# سید حسن تقی‌زاده

نقش: رادیکال مجلس اول؛ رجل بعدی دولت
القاب: نمایندهٔ تبریز، تقی‌زاده
زاد: ۱۲۵۷ | شاهنشاهی ۲۴۳۷ | ۱۸۷۸
مرگ: ۱۳۴۸ | شاهنشاهی ۲۵۲۸ | ۱۹۷۰
تبار: تبریز؛ خانوادهٔ روحانی که او از عمامه درآمد.
خانواده: سید حسن. بعدها در پهلوی رئیس مجلس سنا شد. نسبت خانوادگی‌اش با حوزهٔ تبریز برید.
پایگاه اجتماعی: طلبهٔ سابق، وکیل، روزنامه‌نگار. پایگاه بعدی‌اش دولت مدرن است نه محله.
اهمیت: زبان تند مجلس اول و تبعید. کسروی از او بسیار نقل می‌کند و گاهی فاصله می‌گیرد.

## خلاصه
از تندروان مجلس اول و نمایندهٔ تبریز. پس از بمباران به سفارت انگلیس پناه برد و سال‌ها در فرنگ زیست. بعدتر دیپلمات و رئیس مجلس سنا شد. زندگی‌اش از رادیکال مشروطه تا رجل پهلوی کشیده است. کسروی پناه بردنش را می‌نویسد، بی‌ستایش.

## تبریز به تهران
از انجمن تبریز به مجلس آمد. نطق‌های تندش دربار را ترساند. پس از باغشاه به اروپا رفت و در استانبول و لندن قلم زد.

## مجلس دوم و بعد
برگشت و در مجلس دوم وزن داشت. «تقی‌زاده غوغا برپا کرد» عنوان کسروی است. سال‌های بعد از مدار کتاب بیرون است: پهلوی و سنا.

## قلم و میدان
مرد شمشیر نیست. کسروی گریز به سفارت را واقعه می‌نویسد بی‌ستایش. آدمیت او را حامل فکر تجدد در مجلس می‌داند. براون با او نامه داشت؛ دوستی منبع است نه عیب. زندگی‌اش از رادیکال مشروطه تا رجل پهلوی کشیده است.

## سال‌شمار
- ۱۲۸۵ | شاهنشاهی ۲۴۶۵ | ۱۹۰۶ — وکیل تبریز: ورود به مجلس اول.
- تیر ۱۲۸۷ | شاهنشاهی تیر ۲۴۶۷ | ژوئن ۱۹۰۸ — تبعید: پس از باغشاه از ایران رفت.

## داوری منابع
- [kasravi / گفتار یازدهم؛ پناهیدن تقی‌زاده] کسروی گریز به سفارت را واقعه می‌نویسد. تقی‌زاده قهرمان میدان نیست؛ مرد قلم و مجلس است که در روز توپ، جان به در برد.
- [adamiyat / جناح تندرو مجلس] آدمیت تقی‌زاده را از حاملان فکر تجدد در مجلس می‌داند. کارنامه‌اش را به یک روز باغشاه فرونمی‌کاهد.
- [browne / ارتباط با مشروطه‌خواهان در فرنگ] براون با تقی‌زاده نامه داشت. او را از آگاهان تبریز برای خوانندهٔ انگلیسی می‌سازد. دوستی اینجا منبع است، نه عیب.

صفحه: https://mashrooteh.org/shakhs/taqizadeh