{"id":"taqizadeh","name":"سید حسن تقی‌زاده","titles":["نمایندهٔ تبریز","تقی‌زاده"],"aliases":["تقی زاده","تقی‌زاده","حسن تقی‌زاده","سید حسن تقی‌زاده"],"born":{"solarYear":1257,"gregorianYear":1878},"died":{"solarYear":1348,"gregorianYear":1970},"summary":"از تندروان مجلس اول و نمایندهٔ تبریز. پس از بمباران به سفارت انگلیس پناه برد و سال‌ها در فرنگ زیست. بعدتر دیپلمات و رئیس مجلس سنا شد. زندگی‌اش از رادیکال مشروطه تا رجل پهلوی کشیده است. کسروی پناه بردنش را می‌نویسد، بی‌ستایش.","role":"رادیکال مجلس اول؛ رجل بعدی دولت","judgments":[{"sourceId":"kasravi","locus":"گفتار یازدهم؛ پناهیدن تقی‌زاده","text":"کسروی گریز به سفارت را واقعه می‌نویسد. تقی‌زاده قهرمان میدان نیست؛ مرد قلم و مجلس است که در روز توپ، جان به در برد."},{"sourceId":"adamiyat","locus":"جناح تندرو مجلس","text":"آدمیت تقی‌زاده را از حاملان فکر تجدد در مجلس می‌داند. کارنامه‌اش را به یک روز باغشاه فرونمی‌کاهد."},{"sourceId":"browne","locus":"ارتباط با مشروطه‌خواهان در فرنگ","text":"براون با تقی‌زاده نامه داشت. او را از آگاهان تبریز برای خوانندهٔ انگلیسی می‌سازد. دوستی اینجا منبع است، نه عیب."}],"eventIds":["majlis-bombarded","supplementary-law"],"relatedPersonIds":["dehkhoda","jahangir-khan"],"monarchId":"mohammad-ali-shah","origin":"تبریز؛ خاندان روحانیت آذربایجان (فرزند سید تقی اردوبادی).","family":"سید حسن تقی‌زاده؛ وکیل تبریز در ادوار اول و دوم مجلس، وزیر مالیه و بعدها رئیس مجلس سنای ایران.","socialClass":"نخبگان انقلابی رادیکال و رهبران جناح دموکرات مجلس اول.","importance":"پرچمدار جناح دموکرات و چپ مجلس اول، نظریه‌پرداز تجدد حقوقی و از چهره‌های محوری مناقشه بر سر متمم قانون اساسی.","life":[{"title":"نطق‌های پرشور در مجلس اول و پناهندگی به سفارت","body":"تقی‌زاده با تسلط بر زبان‌های فرانسه و انگلیسی و آشنایی عمیق با نظام‌های پارلمانی غرب، به نمایندگی از اصناف و مردم تبریز وارد مجلس اول شد. او لیدر جناح تندرو دموکرات بود و در برابر خواسته‌های دربار و مشروعه‌خواهان بر سر اصول آزادی بیان و مساوات حقوقی پافشاری کرد. پس از به توپ بستن مجلس، برای مصون ماندن از اعدام در باغشاه به سفارت بریتانیا پناهنده شد و سپس به اروپا هجرت نمود."},{"title":"مجلس دوم و دوران طولانی خدمات دولتی","body":"پس از فتح تهران به ایران بازگشت و در مجلس دوم رهبری حزب دموکرات را در برابر اعتدالیون به دست گرفت. او سال‌ها در برلین (مجله کاوه)، لندن و پاریس به پژوهش‌های ایران‌شناسی و خدمات دیپلماتیک پرداخت و در دوران پهلوی به وزارت مالیه و ریاست مجلس سنا رسید."}],"chronology":[{"date":{"solarYear":1285,"solarMonth":7,"gregorianYear":1906,"gregorianMonth":10},"title":"ورود به مجلس اول","text":"انتخاب به وکالت دارالشورای ملی از سوی مردم تبریز."},{"date":{"solarYear":1287,"solarMonth":4,"solarDay":2,"gregorianYear":1908,"gregorianMonth":6,"gregorianDay":23},"title":"پناهندگی به سفارت انگلیس","text":"نجات از کشتار باغشاه در پی کودتای محمدعلی‌شاه."},{"date":{"solarYear":1288,"solarMonth":8,"gregorianYear":1909,"gregorianMonth":11},"title":"رهبری حزب دموکرات در مجلس دوم","text":"بازگشت به صحن پارلمان پس از اعاده مشروطیت."}]}