{"id":"sheikh-fazlollah","name":"شیخ فضل‌الله نوری","titles":["حاج شیخ فضل‌الله","مجتهد تهران"],"aliases":["شیخ فضل الله","شیخ فضل‌الله","نوری","فضل‌الله نوری","شیخ فضل الله نوری"],"died":{"solarYear":1288,"solarMonth":5,"gregorianYear":1909,"gregorianMonth":7},"summary":"مجتهد متنفذ تهران. نخست با دو سید همراه بود، سپس مشروعه را در برابر مشروطه علم کرد و در استبداد صغیر کنار دربار ایستاد. پس از فتح تهران اعدام شد. کسروی جدایی را بر سر شریعت می‌نویسد، نه بر سر جاه.","role":"پیشوای شرعی مخالف مشروطهٔ عرفی","judgments":[{"sourceId":"kasravi","locus":"گفتار ششم؛ اندیشه‌های حاجی شیخ فضل‌الله","text":"«حاجی شیخ فضل‌الله رواج شریعت را می‌طلبید و به یکبار از هم جدا می‌بودند.» کسروی نزاع را فقهی‌سیاسی می‌بیند. این با روایتی که شیخ را فقط مزدور دربار می‌کند یکی نیست."},{"sourceId":"nazem","locus":"جدایی علما و تحصن عبدالعظیم","text":"ناظم‌الاسلام همراهی نخستین و سپس جدایی را روزبه‌روز نوشته است. شیخ در این روایت از مدافع عدالتخانه به نقاد قانون عرفی بدل می‌شود."},{"sourceId":"browne","locus":"مشروعه در برابر مشروطه","text":"براون او را رأس مخالفان متمم قانون اساسی می‌شناسد. همدلی براون با مجلس است؛ با این حال وجود یک جبههٔ شرعی را جدی می‌گیرد."}],"eventIds":["supplementary-law","majlis-bombarded","nuri-executed"],"relatedPersonIds":["tabatabai","behbahani","mohammad-ali-person","akhund-khorasani"],"monarchId":"mohammad-ali-shah","born":{"solarYear":1222,"gregorianYear":1843},"origin":"نور مازندران؛ درس نجف؛ رخت در تهران.","family":"شیخ فضل‌الله نوری. فرزند روحانی مازندرانی. داماد و پسران در حاشیهٔ محاکمه ماندند.","socialClass":"مجتهد طراز اول تهران. نه درباری، نه بازاری به معنای بهبهانی.","importance":"بزرگ‌ترین فقیه مخالف مشروطهٔ بی‌حد. دار زدن او زخم ماندگار است.","life":[{"title":"از همراهی تا جدایی","body":"در بست‌های اول با دو سید بود. بعد جدا شد. کسروی از گفتارهای او علیه مجلس نقل می‌کند. آدمیت او را فقیه مشروعه می‌خواند."},{"title":"لوایح و باغشاه","body":"در استبداد صغیر جانب شاه گرفت. لوایحش را مخالفان «مشروعه» نامیدند."},{"title":"محاکمه","body":"پس از فتح تهران محاکمه و دار شد. کسروی حکم را روا می‌داند. ملک‌زاده نیز. براون سنگینی اعدام مجتهد را می‌فهمد. این سه نگاه را کنار هم باید خواند."},{"title":"چرا مهم است","body":"بزرگ‌ترین فقیه مخالف مشروطهٔ بی‌حد است. روایت مزدور دربار، جدایی فقهی را می‌پوشاند. کسروی جدایی را بر سر شریعت نوشته. ناظم‌الاسلام همراهی نخستین را هم ثبت کرده. هر دو لایه لازم است."},{"title":"پایگاه","body":"مجتهد طراز اول تهران است. نه درباری به معنای امیربهادر، نه بازاری به معنای بهبهانی. قدرتش از درس و مقلد و منبر است. دار زدنش زخم ماند چون این پایگاه را نمی‌شود با ترور اتابک یکی گرفت."}],"chronology":[{"date":{"solarYear":1288,"solarMonth":5,"gregorianYear":1909,"gregorianMonth":7},"title":"دار","text":"در میدان توپخانه."}]}