# سرگی مارکویچ شابشال

نقش: مشاور روسی و معلم محمدعلی‌شاه
القاب: شابشال، معلم روسی شاه
زاد: ۱۲۵۲ | شاهنشاهی ۲۴۳۲ | ۱۸۷۳
مرگ: ۱۳۴۰ | شاهنشاهی ۲۵۲۰ | ۱۹۶۱
تبار: کریمه (امپراتوری روسیه)؛ تاتار قرائیم.
خانواده: سرگی مارکویچ شابشال؛ معلم روسی ولیعهد.
پایگاه اجتماعی: مستشاران و افسران امنیتی امپراتوری تزاری.
اهمیت: محرک اصلی محمدعلی‌شاه در انحلال مشروطه و سازماندهی کودتای لیاخوف در سال ۱۲۸۷ ش.

## خلاصه
معلم روسی و آجودان محمدعلی‌شاه از تاتارهای قره‌قویونلو یا قرائیم کریمه. در ترغیب شاه به سرکوب مجلس و تکیه بر قزاق‌ها دست داشت. پس از سقوط شاه به روسیه بازگشت.

## آموزگاری شاه و کودتا
در تبریز به عنوان معلم روسی محمدعلی میرزا منصوب شد و نفوذ روانی عمیقی بر او یافت. در تهران کانون توطئه‌های ضد مجلس در دربار بود و پس از خلع شاه به روسیه بازگشت.

## داوری منابع
- [kasravi / دربار محمدعلی‌شاه و نفوذ روس] کسروی شابشال را ابزار دست سفارت روس برای هدایت شاه جوان به سوی خشونت و لغو مشروطه می‌نویسد.
- [browne / Russian Influence at Court] براون حضور او را در کنار لیاخوف نشانهٔ تسلط غیرمستقیم پترزبورگ بر دربار تهران می‌داند.

صفحه: https://mashrooteh.org/shakhs/shapshal