# محمدولی‌خان تنکابنی سپهدار اعظم

نقش: فرماندهٔ ستون گیلان در فتح تهران
القاب: سپهدار، سپهسالار
زاد: ۱۲۲۵ | شاهنشاهی ۲۴۰۵ | ۱۸۴۶
مرگ: ۲۶ شهریور ۱۳۰۵ | شاهنشاهی ۲۶ شهریور ۲۴۸۵ | ۱۸ سپتامبر ۱۹۲۶
تبار: تنکابن مازندران / گیلان.
خانواده: محمدولی خان خلعتبری ملقب به نصرالسلطنه، سپهدار اعظم و سپهسالار اعظم.
پایگاه اجتماعی: فئودال‌های بزرگ شمال و امرای ارشد نظامی قاجار.
اهمیت: فرمانده اردوی مجاهدان شمال در فتح تهران و نخستین رئیس دولت پس از خلع محمدعلی‌شاه.

## خلاصه
حاکم و زمین‌دار مازندران و گیلان. نخست در شمار سپاه دولتی بر تبریز بود، سپس برگشت و ستون شمال را با یپرم به تهران آورد. کسروی این برگشتن را به خلوص نمی‌ستاید؛ تغییر جبهه را روایت می‌کند.

## گسست از استبداد و پیوستن به مشروطه
سپهدار در ابتدا از فرماندهان اعزامی شاه برای سرکوب تبریز بود، اما پس از مشاهده مظالم دربار و فتوای علمای نجف، به املاک خود در تنکابن بازگشت و به دعوت کمیته ستار رشت رهبری اردوی شمال را در پیوند با یپرم‌خان بر عهده گرفت.

## فتح تهران و ریاست وزرا
وی با هدایت مجاهدان گیلان و تسخیر قزوین وارد تهران شد و پس از خلع محمدعلی‌شاه به عنوان نخستین رئیس‌الوزرای دوره جدید مشروطیت برگزیده شد و بارها در ادوار پرآشوب زمام امور را در دست گرفت.

## داوری منابع
- [kasravi / گفتار سیزدهم؛ عین‌الدوله و سپهسالار] کسروی او را ابتدا در سپاه محاصره می‌آورد و بعد در سپاه گشایش. تغییر جبهه را روایت می‌کند. ستایش بی‌قید نیست.
- [dowlatabadi / گیلان و راه قزوین] دولت‌آبادی سپهدار را مرد محاسبه می‌نویسد: وقتی بخت شاه را باخت، بخت مجلس را خرید. این نگاه مشروطه‌خواه غیرتبریزی است.

صفحه: https://mashrooteh.org/shakhs/sepehdar