{"id":"mozaffar-person","name":"مظفرالدین‌شاه","titles":["شاه ایران"],"aliases":["مظفر الدین","مظفرالدین شاه","مظفرالدین‌شاه"],"died":{"solarYear":1285,"solarMonth":10,"solarDay":18,"gregorianYear":1907,"gregorianMonth":1,"gregorianDay":8},"summary":"شاه بیمار و سفرکننده. فرمان را امضا کرد چون بست و مهاجرت او را در تنگنا گذاشت، نه چون مشروطه‌خواه بود. با مجلس سر ستیز نداشت. پسرش عکس اوست.","role":"شاه فرمان و قانون اساسی","judgments":[{"sourceId":"kasravi","locus":"فرمان مشروطه و مرگ شاه","text":"کسروی او را با مجلس سازگار می‌بیند. سستی اراده را عیب می‌داند، کینه‌توزی با قانون را نه."},{"sourceId":"nazem","locus":"صدور فرمان","text":"ناظم‌الاسلام فرمان را محصول فشار می‌نویسد. شاه را نقطهٔ ضعف دربار می‌داند، نه معمار آزادی."}],"eventIds":["farman","constitution-signed","shabnameh-arrests-1319","forged-najaf-takfir-atabak"],"relatedPersonIds":["ain-al-dowleh","mohammad-ali-person"],"monarchId":"mozaffar-al-din","born":{"solarYear":1232,"gregorianYear":1853},"origin":"دارالخلافه تهران؛ فرزند چهارم ناصرالدین‌شاه قاجار از شکوه‌السلطنه.","family":"دودمان قاجاریه؛ نزدیک به چهار دهه در تبریز ولیعهد بود و پس از او فرزندش محمدعلی میرزا به تخت نشست.","socialClass":"پادشاهی مطلقه قاجار؛ پادشاهی علیل، اهل تسامح و مقروض به بانک‌های خارجی.","importance":"صدور فرمان مشروطیت در ۱۴ مرداد ۱۲۸۵ و توشیح قانون اساسی ۵۱ ماده‌ای در واپسین روزهای حیات به نام او در تاریخ ثبت شده است.","life":[{"title":"دوران ولیعهدی و صدارت‌های متزلزل","body":"مظفرالدین‌شاه نزدیک به چهل سال در دارالسلطنه تبریز در انتظار سلطنت به سر برد و در این مدت با خوی گشاده‌دستانه و بدهی‌های سنگین به تجار آذربایجان زیست. با ترور ناصرالدین‌شاه در اردیبهشت ۱۲۷۵ به تخت نشست. در دوره ده ساله پادشاهی او، صدارت میان چهره‌های رقیب چون امین‌الدوله، امین‌السلطان و عین‌الدوله دست به دست شد و کشور برای تأمین مخارج دربار و سه سفر پرهزینه اروپایی، در باتلاق وام‌های سنگین روسیه و بریتانیا و تعرفه‌های گمرکی مستشاران بلژیکی فرو رفت."},{"title":"بحران‌های مدنی و صدور فرمان مشروطیت","body":"با اوج‌گیری خشم عمومی از استبداد صدارت عین‌الدوله و فاجعه اسارت دختران قوچان، حوادث فلک تجار قند و هجرت صغری و کبری رقم خورد. مظفرالدین‌شاه برخلاف فرزندش محمدعلی میرزا، فاقد قساوت خونریزانه بود؛ وی در برابر تحصن ۱۴ هزار نفری مردم در باغ سفارت انگلیس و هجرت مراجع به قم تسلیم شد و در ۱۴ مرداد ۱۲۸۵ دستخط تاریخی تأسیس مجلس شورای ملی را امضا کرد. سرانجام در ۹ دی همان سال در بستر احتضار متن ۵۱ اصل قانون اساسی را توشیح نمود و پنج روز بعد درگذشت."}],"chronology":[{"date":{"solarYear":1275,"solarMonth":2,"gregorianYear":1896,"gregorianMonth":5},"title":"جلوس بر تخت سلطنت","text":"آغاز پادشاهی در پی قتل ناصرالدین‌شاه قاجار."},{"date":{"solarYear":1285,"solarMonth":5,"solarDay":14,"gregorianYear":1906,"gregorianMonth":8,"gregorianDay":5},"title":"صدور فرمان مشروطه","text":"امضای دستخط تأسیس مجلس شورای ملی."},{"date":{"solarYear":1285,"solarMonth":10,"solarDay":9,"gregorianYear":1906,"gregorianMonth":12,"gregorianDay":30},"title":"توشیح قانون اساسی","text":"امضای ۵۱ اصل نظام‌نامه اساسی در بستر مرگ."}]}