# میرزا یوسف‌خان مستشارالدوله

نقش: نظریه‌پرداز قانون‌خواهی؛ مؤلف رسالهٔ یک کلمه
القاب: مستشارالدوله، شارژ دافر
زاد: ۱۲۰۲ | شاهنشاهی ۲۳۸۲ | ۱۸۲۳
مرگ: ۱۲۷۴ | شاهنشاهی ۲۴۵۴ | ۱۸۹۵
تبار: تبریز؛ خاندان بازرگانان آذربایجان.
خانواده: میرزا یوسف خان مستشارالدوله تبریزی؛ فرزند حاجی محمدکاظم تاجر.
پایگاه اجتماعی: دیوان‌سالاران وزارت خارجه، قضات و متفکران قانون‌خواه.
اهمیت: مؤلف رساله بنیادین «یک کلمه» و معمار آشتی نظری حقوق اساسی مدرن با فقه اسلامی.

## خلاصه
دیپلمات، قاضی، معاون عدلیه و مؤلف رسالهٔ بنیادین «یک کلمه». او رمز ترقی غرب را در قانون مدون دانست و کوشید اصول حقوق بشر و تفکیک قوا را با نصوص قرآن تطبیق دهد.

## مأموریت پاریس و تألیف یک کلمه
در دوران شارژ دافری در پاریس با مطالعه کُد ناپلئون و اعلامیه حقوق بشر، رساله یک کلمه را در ۱۲۴۹ ش نگاشت و ۱۹ اصل حقوق مدرن را با نصوص قرآن تطبیق داد.

## معاونت عدلیه و حبس در زنجیر
با دعوت سپهسالار مجالس شش‌گانه قضایی را طراحی کرد؛ در اواخر عمر به دلیل رسائل آزادی‌خواهانه‌اش مغضوب ناصرالدین‌شاه شد و در قزوین به زنجیر کشیده شد و در حبس درگذشت.

## داوری منابع
- [adamiyat / فکر آزادی و مقدمه نهضت مشروطیت] آدمیت رسالهٔ یک کلمه را نخستین طرح نظری استوار برای حقوق اساسی و حاکمیت قانون به زبان فارسی می‌شناسد.
- [khadem / ماجرای مشروطه؛ گفتار چهارم] مستشارالدوله با زبان دین کوشید سد مقاومت فقهی در برابر قانون موضوعه مدرن را بشکند.

صفحه: https://mashrooteh.org/shakhs/mostashar-al-dowleh