# محمدعلی‌شاه

نقش: شاه کودتا و استبداد صغیر
القاب: شاه ایران، ولیعهد تبریز
زاد: ۱۲۵۱ | شاهنشاهی ۲۴۳۱ | ۱۸۷۲
مرگ: ۱۳۰۴ | شاهنشاهی ۲۴۸۴ | ۱۹۲۵
تبار: تبریز؛ ولیعهدی‌اش همان‌جا گذشت.
خانواده: پسر مظفرالدین‌شاه. پسر خردسالش احمد پس از خلع او به تخت نشست.
پایگاه اجتماعی: شاه قاجار، پروردهٔ دربار تبریز و مشاوران روسی.
اهمیت: بدون او استبداد صغیر و توپ بهارستان نیست. کسروی دشمنی‌اش با مشروطه را از روز ولیعهدی می‌نویسد.

## خلاصه
ولیعهدی‌اش در تبریز با بدنامی نزد آزادیخواهان گذشت. شاهی‌اش با بی‌اعتنایی به مجلس آغاز شد و با توپ لیاخوف به استبداد صغیر رسید. خلع شد، به روسیه رفت، و یک‌بار برای بازگشتن کوشید و شکست خورد.

## ولیعهد تبریز
کسروی بدیهای محمدعلی میرزای ولیعهد را پیش از تاجگذاری می‌آورد: فشار بر انجمن تبریز، خوی خودکامه، دوری از تهرانِ بست‌نشین. تبریزیان او را پیش از شاهی می‌شناختند.

## شاهی و کودتا
تاجگذاری را بی‌اعتنایی به مجلس آغاز کرد. اتابک را برگرداند. پس از قتل اتابک و قرارداد ۱۹۰۷، راه باغشاه را پیمود. لیاخوف و شابشال در روایت کسروی دو پهلوی کالسکهٔ اویند.

## خلع و تبعید
پس از فتح تهران به سفارت روس پناه برد و خلع شد. از روسیه یک‌بار برای بازگشتن کوشید و شکست خورد. در ۱۳۰۴ در غربت مرد.

## سال‌شمار
- دی ۱۲۸۵ | شاهنشاهی دی ۲۴۶۵ | ژانویه ۱۹۰۷ — جلوس: پس از مرگ پدر شاه شد.
- ۲ تیر ۱۲۸۷ | شاهنشاهی ۲ تیر ۲۴۶۷ | ۲۳ ژوئن ۱۹۰۸ — به توپ بستن مجلس: آغاز استبداد صغیر.
- ۲۵ تیر ۱۲۸۸ | شاهنشاهی ۲۵ تیر ۲۴۶۸ | ۱۶ ژوئیه ۱۹۰۹ — خلع: مجلس عالی تاج را به احمدشاه داد.

## داوری منابع
- [kasravi / بدیهای محمدعلی میرزای ولیعهد؛ گفتار یازدهم] کسروی دشمنی او با مشروطه را از تبریز پیش از تاجگذاری می‌نویسد. تاجگذاری را نمایش بی‌پروایی می‌داند، نه تغییر کیش.
- [browne / سلطنت ۱۹۰۷–۱۹۰۹] براون شاه را وابسته به روس می‌بیند. کودتا را با چراغ سبز سفارت‌ها می‌نویسد، به‌ویژه پس از قرارداد ۱۹۰۷.
- [malekzadeh / باغشاه] ملک‌زاده او را قاتل پدر می‌داند. این داوری پسر است؛ واقعهٔ قتل در باغشاه را دیگران هم نوشته‌اند.

صفحه: https://mashrooteh.org/shakhs/mohammad-ali-person