{"id":"mohammad-ali-person","name":"محمدعلی‌شاه","titles":["شاه ایران","ولیعهد تبریز"],"aliases":["محمد علی شاه","محمدعلی میرزا","محمد علی میرزا"],"died":{"solarYear":1304,"gregorianYear":1925},"summary":"ولیعهدی‌اش در تبریز با بدنامی نزد آزادیخواهان گذشت. شاهی‌اش با بی‌اعتنایی به مجلس آغاز شد و با توپ لیاخوف به استبداد صغیر رسید. خلع شد، به روسیه رفت، و یک‌بار برای بازگشتن کوشید و شکست خورد.","role":"شاه کودتا و استبداد صغیر","judgments":[{"sourceId":"kasravi","locus":"بدیهای محمدعلی میرزای ولیعهد؛ گفتار یازدهم","text":"کسروی دشمنی او با مشروطه را از تبریز پیش از تاجگذاری می‌نویسد. تاجگذاری را نمایش بی‌پروایی می‌داند، نه تغییر کیش."},{"sourceId":"browne","locus":"سلطنت ۱۹۰۷–۱۹۰۹","text":"براون شاه را وابسته به روس می‌بیند. کودتا را با چراغ سبز سفارت‌ها می‌نویسد، به‌ویژه پس از قرارداد ۱۹۰۷."},{"sourceId":"malekzadeh","locus":"باغشاه","text":"ملک‌زاده او را قاتل پدر می‌داند. این داوری پسر است؛ واقعهٔ قتل در باغشاه را دیگران هم نوشته‌اند."}],"eventIds":["majlis-bombarded","tehran-opened","ahmad-enthroned"],"relatedPersonIds":["liakhov","sheikh-fazlollah","amir-bahador"],"monarchId":"mohammad-ali-shah","born":{"solarYear":1251,"gregorianYear":1872},"origin":"تبریز؛ ولیعهدی‌اش همان‌جا گذشت.","family":"پسر مظفرالدین‌شاه. پسر خردسالش احمد پس از خلع او به تخت نشست.","socialClass":"شاه قاجار، پروردهٔ دربار تبریز و مشاوران روسی.","importance":"بدون او استبداد صغیر و توپ بهارستان نیست. کسروی دشمنی‌اش با مشروطه را از روز ولیعهدی می‌نویسد.","life":[{"title":"ولیعهد تبریز","body":"کسروی بدیهای محمدعلی میرزای ولیعهد را پیش از تاجگذاری می‌آورد: فشار بر انجمن تبریز، خوی خودکامه، دوری از تهرانِ بست‌نشین. تبریزیان او را پیش از شاهی می‌شناختند."},{"title":"شاهی و کودتا","body":"تاجگذاری را بی‌اعتنایی به مجلس آغاز کرد. اتابک را برگرداند. پس از قتل اتابک و قرارداد ۱۹۰۷، راه باغشاه را پیمود. لیاخوف و شابشال در روایت کسروی دو پهلوی کالسکهٔ اویند."},{"title":"خلع و تبعید","body":"پس از فتح تهران به سفارت روس پناه برد و خلع شد. از روسیه یک‌بار برای بازگشتن کوشید و شکست خورد. در ۱۳۰۴ در غربت مرد."}],"chronology":[{"date":{"solarYear":1285,"solarMonth":10,"gregorianYear":1907,"gregorianMonth":1},"title":"جلوس","text":"پس از مرگ پدر شاه شد."},{"date":{"solarYear":1287,"solarMonth":4,"solarDay":2,"gregorianYear":1908,"gregorianMonth":6,"gregorianDay":23},"title":"به توپ بستن مجلس","text":"آغاز استبداد صغیر."},{"date":{"solarYear":1288,"solarMonth":4,"solarDay":25,"gregorianYear":1909,"gregorianMonth":7,"gregorianDay":16},"title":"خلع","text":"مجلس عالی تاج را به احمدشاه داد."}]}