# میرزا ملکم‌خان ناظم‌الدوله

نقش: نظریه‌پرداز قانون و ناشر روزنامهٔ قانون
القاب: پرنس ملکم خان، ناظم‌الدوله
زاد: ۱۲۱۲ | شاهنشاهی ۲۳۹۲ | ۱۸۳۳
مرگ: ۱۲۸۷ | شاهنشاهی ۲۴۶۷ | ۱۹۰۸
تبار: جلفای اصفهان؛ خاندان میرزا یعقوب خان.
خانواده: میرزا ملکم‌خان ناظم‌الدوله؛ ملقب به پرنس ملکم خان.
پایگاه اجتماعی: نخبگان دیپلماتیک فرنگ‌دیده، رساله‌نویسان و روزنامه‌نگاران عصر ناصری.
اهمیت: معمار اصطلاحات حقوقی مدرن به زبان فارسی، بانی فراموشخانه، ناشر روزنامه قانون و مؤلف رسائل دفتر تنظیمات و پلتیکای دولتی.

## خلاصه
از پیشگامان فکر تجدد و قانون در ایران. ناشر روزنامهٔ قانون در لندن و بانی فراموشخانه. دیپلمات، اصلاح‌گر، و در عین حال اهل امتیاز و سوداگری مالی. کسروی و آدمیت هر دو با فاصله و نقد به او می‌نگرند.

## دفتر تنظیمات و فراموشخانه
در پاریس مهندسی و علوم سیاسی آموخت. در ۱۲۳۷ ش رساله دفتر تنظیمات را در باب تفکیک قوا نگاشت و نخستین لژ فراموشخانه را برپا کرد که با فرمان ناصرالدین‌شاه در ۱۲۴۰ ش منحل شد.

## روزنامه قانون لندن و دیپلماسی
سفیر ایران در لندن بود؛ پس از رسوایی امتیاز لاتاری عزل گردید و از ۱۲۶۸ ش روزنامه انقلابی قانون را در لندن منتشر ساخت که قانون‌خواهی و امتناع از پرداخت مالیات به دولت مستبد را ترویج می‌کرد.

## داوری منابع
- [adamiyat / فکر آزادی و مقدمه نهضت مشروطیت] آدمیت او را معمار اصطلاحات نوین سیاسی به زبان فارسی می‌شناسد، اما در اخلاق دیوانی و معاملات مالی سخت به او می‌تازد.
- [kasravi / مقدمات بیداری؛ روزنامهٔ قانون] کسروی اثر قانون را در برانگیختن اذهان می‌پذیرد، اما خود ملکم را مردی سودجو و چندچهره می‌داند.

صفحه: https://mashrooteh.org/shakhs/malkom