# سید عبدالله بهبهانی

نقش: پیشوای سیاسی‌تر روحانیان مشروطه‌خواه تهران
القاب: آیت‌الله، مجتهد تهران
زاد: ۱۲۱۹ | شاهنشاهی ۲۳۹۹ | ۱۸۴۰
مرگ: ۲۴ تیر ۱۲۸۹ | شاهنشاهی ۲۴ تیر ۲۴۶۹ | ۱۵ ژوئیه ۱۹۱۰
تبار: تهران / بهبهان؛ خاندان سادات آل غریفی.
خانواده: آیت‌الله سید عبدالله مجتهد بهبهانی؛ فرزند سید اسماعیل بهبهانی.
پایگاه اجتماعی: مجتهدان متنفذ و رهبران مذهبی با پایگاه وسیع در بازار و اصناف تهران.
اهمیت: رهبر سیاسی و عمل‌گرای جنبش مشروطه در پایتخت و عامل کلیدی بسیج بازاریان در برابر استبداد.

## خلاصه
سید دیگر تهران. سیاسی‌تر از طباطبایی، و در بازار و انجمن‌ها دستش بازتر. پس از فتح تهران ترور شد. کسروی هر دو سید را صادق می‌خواند، اما بهبهانی را بیشتر مرد میدان سیاست می‌بیند تا مرد نامه.

## نطق‌های پرشور و رهبری میدانی
بهبهانی دارای شبکه ارتباطی گسترده با تجار و اصناف بازار بود. او با نطق‌های تند علیه ژوزف نوز در محرم ۱۲۸۳ ش خیزش عمومی را کلید زد و در همراهی با طباطبایی هجرت‌های صغری و کبری را رهبری کرد. در جریان تدوین متمم قانون اساسی، با تدبیر فقهی مناقشه پیرامون اصل دوم (نظارت طراز اول مجتهدان) را حل‌وفصل نمود.

## دوران استبداد صغیر و ترور در منزل
در واقعه باغشاه مورد ضرب و شتم قزاق‌ها قرار گرفت و به عتبات تبعید شد. پس از فتح تهران با شکوه به پایتخت بازگشت و رهبری جناح اعتدالیون را در مجلس دوم عهده‌دار شد. سرانجام در شامگاه ۲۴ تیر ۱۲۸۹ در منزلش در تهران به دست فداییان تندرو ترور شد؛ رویدادی که جامعه مشروطه را در شوک و تشنج عمیق فرو برد.

## سال‌شمار
- ۲۵ اسفند ۱۲۸۳ | شاهنشاهی ۲۵ اسفند ۲۴۶۳ | ۱۶ مارس ۱۹۰۵ — نطق تاسوعا علیه نوز: اعلان جهاد بیانی و مطالبه عزل رئیس بلژیکی گمرکات.
- تیر ۱۲۸۷ | شاهنشاهی تیر ۲۴۶۷ | ژوئن ۱۹۰۸ — دستگیری در باغشاه: شکنجه و تبعید به عتبات پس از به توپ بستن مجلس.
- ۲۴ تیر ۱۲۸۹ | شاهنشاهی ۲۴ تیر ۲۴۶۹ | ۱۵ ژوئیه ۱۹۱۰ — شهادت در تهران: ترور مسلحانه در منزل توسط عوامل افراطی.

## داوری منابع
- [kasravi / همدستی دو سید] کسروی جنبش را کار دو سید می‌داند و به کتابهایی می‌تازد که مشیرالدوله را بنیادگذار ستوده‌اند. بهبهانی را در این زوج، یال سیاست می‌گذارد.
- [nazem / انجمن‌ها و بست‌ها] ناظم‌الاسلام آمدوشد بهبهانی با رجال و سفارت را بیشتر می‌نویسد. همین باعث شده برخی او را «سیاسی» بخوانند و برخی «آلوده».
- [malekzadeh / سال‌های پس از فتح تهران] ملک‌زاده قتل بهبهانی را ضربه به مشروطهٔ تهران می‌نگارد. قاتلان را در فضای تندروی انجمن‌ها می‌جوید.

صفحه: https://mashrooteh.org/shakhs/behbahani