# میرزا تقی‌خان امیرکبیر

نقش: صدراعظم نوساز ایران پیشامشروطه
القاب: امیرکبیر، اتابک اعظم
زاد: ۱۱۸۶ | شاهنشاهی ۲۳۶۶ | ۱۸۰۷
مرگ: دی ۱۲۳۰ | شاهنشاهی دی ۲۴۱۰ | ژانویه ۱۸۵۲
تبار: هزاره فراهان؛ فرزند کربلایی محمدقربان (آشپز قائم‌مقام).
خانواده: میرزا تقی‌خان امیرکبیر؛ داماد ناصرالدین‌شاه (همسر عزت‌الدوله).
پایگاه اجتماعی: دیوان‌سالاران اصلاح‌گر خودساخته و اتابک اعظم قاجار.
اهمیت: نخستین صدراعظم اصلاح‌طلب تاریخ معاصر، بنیان‌گذار دارالفنون، ناشر وقایع اتفاقیه و نماد حاکمیت ملی مقتدر.

## خلاصه
نخستین صدراعظم ناصرالدین‌شاه و بانی دارالفنون و روزنامهٔ وقایع اتفاقیه. با قاطعیت اصلاحات مالی، نظامی و آموزشی کرد اما پس از سه سال معزول و در حمام فین کاشان به قتل رسید.

## اصلاحات ساختاری و دارالفنون
در سال‌های ۱۲۲۷ تا ۱۲۳۰ ش بودجه دولت را متوازن کرد، مستمری‌های گزاف درباریان را قطع نمود، دارالفنون را بنا نهاد، روزنامه وقایع اتفاقیه را منتشر کرد و به شورش‌های بابی طبرسی و زنجان پایان داد.

## عزل و شهادت در فین کاشان
دسیسه‌های مهدعلیا و میرزا آقاخان نوری موجب عزل وی شد؛ او به کاشان تبعید و در ۲۰ دی ۱۲۳۰ در حمام فین به شهادت رسید.

## داوری منابع
- [kasravi / مقدمات بیداری] کسروی امیرکبیر را تنها مرد باکفایت قاجار می‌داند که اگر می‌ماند سرنوشت ایران دگرگون می‌شد.
- [adamiyat / امیرکبیر و ایران] آدمیت کارنامهٔ او را سرآغاز نوسازی دولتی و استقلال اقتصادی ایران می‌شناسد.

صفحه: https://mashrooteh.org/shakhs/amir-kabir