{"id":"amir-kabir","name":"میرزا تقی‌خان امیرکبیر","titles":["امیرکبیر","اتابک اعظم"],"aliases":["امیرکبیر","میرزا تقی خان","امیر نظام","اتابک اعظم امیرکبیر"],"born":{"solarYear":1186,"gregorianYear":1807},"died":{"solarYear":1230,"solarMonth":10,"gregorianYear":1852,"gregorianMonth":1},"summary":"نخستین صدراعظم ناصرالدین‌شاه و بانی دارالفنون و روزنامهٔ وقایع اتفاقیه. با قاطعیت اصلاحات مالی، نظامی و آموزشی کرد اما پس از سه سال معزول و در حمام فین کاشان به قتل رسید.","role":"صدراعظم نوساز ایران پیشامشروطه","judgments":[{"sourceId":"kasravi","locus":"مقدمات بیداری","text":"کسروی امیرکبیر را تنها مرد باکفایت قاجار می‌داند که اگر می‌ماند سرنوشت ایران دگرگون می‌شد."},{"sourceId":"adamiyat","locus":"امیرکبیر و ایران","text":"آدمیت کارنامهٔ او را سرآغاز نوسازی دولتی و استقلال اقتصادی ایران می‌شناسد."}],"eventIds":["sheikh-tabarsi","execution-of-bab"],"relatedPersonIds":[],"monarchId":"naser-al-din","origin":"هزاره فراهان؛ فرزند کربلایی محمدقربان (آشپز قائم‌مقام).","family":"میرزا تقی‌خان امیرکبیر؛ داماد ناصرالدین‌شاه (همسر عزت‌الدوله).","socialClass":"دیوان‌سالاران اصلاح‌گر خودساخته و اتابک اعظم قاجار.","importance":"نخستین صدراعظم اصلاح‌طلب تاریخ معاصر، بنیان‌گذار دارالفنون، ناشر وقایع اتفاقیه و نماد حاکمیت ملی مقتدر.","life":[{"title":"اصلاحات ساختاری و دارالفنون","body":"در سال‌های ۱۲۲۷ تا ۱۲۳۰ ش بودجه دولت را متوازن کرد، مستمری‌های گزاف درباریان را قطع نمود، دارالفنون را بنا نهاد، روزنامه وقایع اتفاقیه را منتشر کرد و به شورش‌های بابی طبرسی و زنجان پایان داد."},{"title":"عزل و شهادت در فین کاشان","body":"دسیسه‌های مهدعلیا و میرزا آقاخان نوری موجب عزل وی شد؛ او به کاشان تبعید و در ۲۰ دی ۱۲۳۰ در حمام فین به شهادت رسید."}]}