{"id":"amin-al-soltan","name":"میرزا علی‌اصغرخان امین‌السلطان","titles":["اتابک اعظم","امین‌السلطان","صدراعظم"],"aliases":["اتابک","امین السلطان","امین‌السلطان","علی اصغر خان","اتابک اعظم"],"died":{"solarYear":1286,"solarMonth":6,"solarDay":8,"gregorianYear":1907,"gregorianMonth":8,"gregorianDay":31},"summary":"چندبار صدراعظم ناصرالدین‌شاه و مظفرالدین‌شاه. مرد وام روس و تعرفه‌های گمرکی. پس از سفر فرنگ به صدارت محمدعلی‌شاه برگشت و همان سال به تیر عباس‌آقا تبریزی افتاد. کسروی او را دشمن در جامهٔ دوستی می‌خواند.","role":"صدراعظم سه‌پادشاه قاجار؛ کشتهٔ بهارستان","judgments":[{"sourceId":"kasravi","locus":"گفتار هشتم؛ کشته شدن اتابک","text":"کسروی او را دشمن در جامهٔ دوستی می‌خواند. می‌نویسد با مجلس آشتی می‌جست اما در دل هوای استبداد داشت. کشته‌شدنش را پایان یک دوره از سیاست‌ورزی قاجار می‌داند."},{"sourceId":"nazem","locus":"کشته شدن اتابک","text":"ناظم‌الاسلام ترور اتابک را ضربه به شاه می‌داند. تیر عباس‌آقا را نتیجهٔ بی‌صبری تندروها می‌نویسد."},{"sourceId":"browne","locus":"Atabak-i A'zam","text":"براون اتابک را زیرک و پرپیچ‌وخم می‌بیند. گزارشش از او در لندن، مردی است که برای بازگشت به قدرت همه‌جا لابی می‌کرد."}],"eventIds":["atabak-killed","tobacco-export-monopoly","shabnameh-arrests-1319","forged-najaf-takfir-atabak"],"relatedPersonIds":["mohammad-ali-person","mozaffar-person"],"monarchId":"mozaffar-al-din","born":{"solarYear":1237,"gregorianYear":1858},"origin":"دارالخلافه تهران؛ خاندان ابراهیم خان امین‌السلطان (گرجی‌تبار).","family":"میرزا علی‌اصغر خان اتابک اعظم؛ فرزند پیشکار ارشد ناصرالدین‌شاه.","socialClass":"اشرافیت دیوانی و صدارت‌عظمای متأخر قاجار.","importance":"صدراعظم سه پادشاه قاجار، معمار وام‌های سنگین روسیه و امتیازات بزرگ اقتصادی، و مقتول ترور بهارستان.","life":[{"title":"صدارت‌های سه‌گانه و دیپلماسی وام","body":"در ۳۰ سالگی به صدارت ناصرالدین‌شاه رسید و لقب اتابک اعظم یافت. او در عهد ناصری و مظفری با مانور میان سفارتخانه‌های روس و انگلیس، امتیازات کشتیرانی کارون، بانک شاهنشاهی، انحصار تنباکوی رژی و وام‌های ۲۲.۵ و ۱۰ میلیون روبلی را منعقد ساخت. پس از عزل در ۱۲۸۲ ش، عازم سفر دور دنیا شد و از ژاپن و اروپا بازدید کرد."},{"title":"بازگشت به قدرت و ترور در بهارستان","body":"محمدعلی‌شاه او را برای مهار بحران مجلس اول به صدارت بازگرداند. او کوشید راهی بینابینی میان دربار و بهارستان بگشاید، اما فداییان انقلابی به او بدگمان ماندند و در شامگاه ۸ شهریور ۱۲۸۶ هنگام خروج از مجلس به دست عباس‌آقا صراف تبریزی (با هدایت حیدرخان عمواوغلی) به قتل رسید."}],"chronology":[{"date":{"solarYear":1267,"gregorianYear":1888},"title":"صدارت عهد ناصری","text":"رسیدن به صدارت عظمی در ۳۰ سالگی و اخذ لقب اتابک اعظم."},{"date":{"solarYear":1286,"solarMonth":2,"gregorianYear":1907,"gregorianMonth":5},"title":"صدارت محمدعلی‌شاه","text":"بازگشت از فرنگ و تشکیل کابینه در دوره مجلس اول."},{"date":{"solarYear":1286,"solarMonth":6,"solarDay":8,"gregorianYear":1907,"gregorianMonth":8,"gregorianDay":31},"title":"ترور در بهارستان","text":"قتل در برابر صحن مجلس شورای ملی به دست عباس‌آقا تبریزی."}]}