# ملا محمدکاظم آخوند خراسانی

نقش: پشتیبان نجفی مشروطه
القاب: آخوند خراسانی، مرجع نجف
زاد: ۱۲۱۸ | شاهنشاهی ۲۳۹۸ | ۱۸۳۹
مرگ: ۲۱ آذر ۱۲۹۰ | شاهنشاهی ۲۱ آذر ۲۴۷۰ | ۱۲ دسامبر ۱۹۱۱
تبار: مشهد مقدس؛ حوزه علمیه نجف اشرف.
خانواده: ملا محمدکاظم خراسانی ملقب به «صاحب کفایه».
پایگاه اجتماعی: زعامت عالیه فقهی و مرجعیت تامه جهان تشیع در نجف.
اهمیت: رهبر معنوی و فتوایی انقلاب مشروطه و بزرگ‌ترین نظریه‌پرداز فقهی تحدید سلطنت در عصر غیبت.

## خلاصه
مرجع بزرگ نجف و پشتیبان مشروطه از بیرون مرز. با مازندرانی فتوا و تلگراف به تبریز و تهران می‌فرستاد. کسروی اختلاف نجف و شیخ فضل‌الله را اختلاف در خواندن شریعت در غیبت امام می‌داند.

## زعامت حوزه نجف و صدور فتاوای مشروطیت
آخوند خراسانی با تألیف کفایةالاصول استاد بلامنازع فقاهت شیعه بود. او همراه با شیخ عبدالله مازندرانی، مشروطیت و مجلس شورا را برای جلوگیری از تعدیات خودکامگان و مهار استبداد در عصر غیبت امری واجب شرعی اعلام کرد و با تلگراف‌های پیاپی از مجاهدان تبریز و فاتحان تهران پشتیبانی نمود.

## تصمیم به جهاد علیه روس و درگذشت ناگهانی
در پی اولتیماتوم روسیه و اشغال آذربایجان در سال ۱۲۹۰ ش، تصمیم گرفت در رأس لشکری از علما و مجاهدان برای جهاد علیه ارتش تزاری عازم ایران شود، اما در بامداد روز حرکت در نجف به طرز مشکوک و ناگهانی درگذشت.

## سال‌شمار
- تیر ۱۲۸۷ | شاهنشاهی تیر ۲۴۶۷ | ژوئن ۱۹۰۸ — فتوای تکفیر استبداد صغیر: صدور حکم جهاد دفاعی و نفی مشروعیت سلطنت محمدعلی‌شاه.
- ۲۱ آذر ۱۲۹۰ | شاهنشاهی ۲۱ آذر ۲۴۷۰ | ۱۲ دسامبر ۱۹۱۱ — رحلت در نجف اشرف: درگذشت در آستانه حرکت برای نبرد با متجاوزان روس.

## داوری منابع
- [kasravi / روحانیت و مشروطه] کسروی از زبان آخوند و مازندرانی می‌نویسد: چون صاحب شریعت ناپیداست و حکام جور چیره‌اند، باری قانونی باشد و عقلای امت شورا کنند. «مشروطه را از شریعت جدا می‌گرفتند.»
- [adamiyat / اندیشهٔ سیاسی نجف] آدمیت حمایت نجف را سند آن می‌داند که مشروطه در ایران فقط فرنگ‌مآبی نبود؛ فقه هم برای مهار سلطان راه باز کرد.

صفحه: https://mashrooteh.org/shakhs/akhund-khorasani