# عبدالمجید میرزا عین‌الدوله

نقش: صدراعظم آغاز جنبش؛ سپس فرماندهٔ سپاه دولتی بر تبریز
القاب: عین‌الدوله، شاهزادهٔ قاجار، صدراعظم
زاد: ۱۲۲۴ | شاهنشاهی ۲۴۰۴ | ۱۸۴۵
مرگ: ۱۳۰۶ | شاهنشاهی ۲۴۸۶ | ۱۹۲۷
تبار: شاهزادهٔ قاجار؛ نوهٔ عباس میرزا نایب‌السلطنه.
خانواده: عبدالمجید میرزا، از شاخهٔ عباس‌میرزایی. تبار جنگاور ولیعهد فتحعلی‌شاه را با خوی دربار ناصری جمع کرد.
پایگاه اجتماعی: شاهزادهٔ مقتدر، نه تاجر و نه مجتهد. صدراعظم و بعدها فرماندهٔ سپاه دولتی.
اهمیت: اگر کسروی را از اول بخوانی نام او زود می‌آید: بداندیشی‌های عین‌الدوله. هم آتش‌زنهٔ بست‌هاست هم محاصره‌کنندهٔ تبریز.

## خلاصه
نوهٔ عباس میرزا و یکی از مقتدرترین رجال دربار مظفرالدین‌شاه. صدارت او با بست‌نشینی‌ها و صدور فرمان همزمان است. پس از خلع محمدعلی‌شاه نیز نامش در محاصرهٔ تبریز دوباره در میان است. نه هیولا است نه مصلح؛ مرد دستگاه است.

## تبار و پایگاه
شاهزادگی قاجار در ایران رتبه است نه کاست هند. عین‌الدوله از خاندانی است که ولیعهدی را در تبریز شناخته بود و در تهران صدارت را. تکبر زبانی‌اش را اهل دربار می‌شناختند؛ مخبرالسلطنه این را خوی دستگاه می‌نویسد نه کشف متأخر.

## صدارت ۱۲۸۴–۱۲۸۵
جای اتابک و امین‌الدوله را گرفت وقتی شاه بیمار و رجال وام‌زده بودند. بازرگانان قند را علاءالدوله به چوب بست؛ علما به عبدالعظیم رفتند. ناظم‌الاسلام گفتگو با او را بی‌حاصل می‌داند. شاه نرم شد، او نه.

## تبریز
پس از توپ مجلس، در شمار فرماندهان سپاه دولتی بر تبریز است. کسروی او را دوباره بر سر راه ستارخان می‌گذارد. مردی که جنبش را در تهران انکار کرد، در آذربایجان با اسلحه برگشت.

## پس از فتح
با برافتادن محمدعلی میدان را باخت اما از رجال قاجار حذف نشد. در ۱۳۰۶ مرد. زندگی‌اش از آن زندگی‌هاست که کتاب یک داوری می‌کند و بقیهٔ عمر در حاشیه می‌ماند.

## سال‌شمار
- آذر ۱۲۸۴ | شاهنشاهی آذر ۲۴۶۴ | دسامبر ۱۹۰۵ — بست عبدالعظیم: صدراعظم در برابر دو سید و بازار.
- تیر ۱۲۸۵ | شاهنشاهی تیر ۲۴۶۵ | ژوئیه ۱۹۰۶ — سقوط صدارت: پس از مهاجرت قم و بست سفارت کنار رفت.
- تیر ۱۲۸۷ | شاهنشاهی تیر ۲۴۶۷ | ژوئیه ۱۹۰۸ — محاصرهٔ تبریز: در رأس سپاه دولتی.

## داوری منابع
- [kasravi / گفتار دوم؛ «بداندیشیهای عین‌الدوله»] کسروی او را اصلاحگر نمی‌بیند. بداندیشی‌اش را آتش‌زنهٔ خیزش می‌شمارد و در استبداد صغیر نیز او را بر سر سپاه دولتی می‌گذارد. عنوان گفتار، خود داوری است.
- [nazem / رویدادهای سال ۱۳۲۴ قمری] ناظم‌الاسلام عین‌الدوله را در برابر علما و بازرگانان بست‌نشین سرسخت می‌نگارد. گفتگو با او را بی‌حاصل می‌داند و گشایش را از جانب شاه می‌جوید، نه از صدراعظم.
- [hedayat / خاطرات رجال قاجار] مخبرالسلطنه او را از تبار شاهزادگان مقتدر می‌نویسد؛ تکبر و خشونت زبانی‌اش را اهل دربار می‌شناختند. این خوی دربار است، نه کشف متأخر.

صفحه: https://mashrooteh.org/shakhs/ain-al-dowleh