{"id":"zell-e-soltan-dismissal-isfahan","title":"خیزش انجمن اصفهان، تحصن کنسولگری و برکناری ظل‌السلطان","date":{"solarYear":1285,"solarMonth":12,"solarDay":24,"gregorianYear":1907,"gregorianMonth":3,"gregorianDay":15},"tier":"primary","category":"political","summary":"در پی خطابه آتشین آقا نورالله نجفی و همراهی انجمن ولایتی، شش هزار تن از اصناف و مردم اصفهان در کنسولگری بریتانیا بست نشستند. ظل‌السلطان از شهر گریخت و به اروپا رفت و محمدعلی‌شاه تحت فشار مجلس و انجمن، حکم عزل حاکم سی‌ساله اصفهان را صادر نمود.","citations":[{"sourceId":"khadem","locus":"ماجرای مشروطه؛ گفتار بیست‌وپنجم","text":"عزل مسعود میرزا ظل‌السلطان نشان داد که انجمن‌های ولایتی قادرند دیرپاترین کانون‌های استبداد قاجاری را ساقط سازند."},{"sourceId":"kasravi","locus":"گفتار چهارم؛ کارهای ارجدار دارالشوری","text":"کسروی انگیزش آقانجفی و بستن بازار اصفهان را می‌نویسد و مجلس را همراه برافتادن فرمانروای ریشه‌دار می‌داند."},{"sourceId":"kasravi","locus":"گفتار پنجم؛ نقل بلدیه دربارهٔ سده","text":"کسروی نقل روزنامهٔ بلدیه را می‌آورد که ثقةالاسلام اصفهان و حاج آقا نورالله به سده رفتند و از خواب حجت سخن گفتند. هفتصد تن نام نوشتند تا نشان سرباز فدوی مجلس بپوشند. کسروی این را هوسبازی ملایان می‌خواند و از بست کنسولگری تبریز جدا می‌کند."}],"personIds":["zell-e-soltan","aqa-najafi","aqa-nurullah-isfahani","mohammad-ali-person","saad-al-dowleh"],"personDeeds":{"zell-e-soltan":"فرار پنهانی از اصفهان به سوی پایتخت و عزیمت به اروپا در پی محاصره کاخ حکومتی.","aqa-najafi":"صدور فتوای همراهی با متحصنان اصفهان علیه قدرت استبدادی حاکم.","aqa-nurullah-isfahani":"نطق مسجد دروازه نو و نام روی نشان سربازان نمایشی سده در نقل بلدیه.","mohammad-ali-person":"صدور حکم رسمی عزل عموی خود از حکومت اصفهان به دلیل وحشت از سقوط ولایات مرکزی.","saad-al-dowleh":"استدلال در مجلس پیرامون ضرورت سلب اقتدار خودکامه از حکام ولایات."},"periodId":"mashruteh","monarchId":"mohammad-ali-shah","aliases":["سقوط ظل‌السلطان","تحصن اصفهان","عزل حاکم اصفهان"],"context":"مسعود میرزا ظل‌السلطان، فرزند ارشد ناصرالدین‌شاه، نزدیک به سه دهه با استبدادی خونین بر اصفهان و ولایات مرکزی حکومت می‌کرد و با احتکار غله و ستم مالیاتی خشم همگانی را برانگیخته بود.","whatHappened":[{"title":"۱. قیام عمومی و تحصن در کنسولگری بریتانیا","body":"در اسفند ۱۲۸۵، در پی نطق آتشین حاج آقا نورالله نجفی در مسجد دروازه نو و همراهی انجمن ولایتی، شش هزار تن از اصناف و مردم اصفهان در کنسولگری بریتانیا بست نشستند. ظل‌السلطان کاخ خود را در محاصره دید و شبانه به تهران گریخت و عازم اروپا شد. محمدعلی‌شاه زیر فشار مجلس و تحصن‌کنندگان، در ۲۴ اسفند ۱۲۸۵ حکم عزل عموی مقتدر خود را صادر نمود.\n\nکسروی در گفتار چهارم انگیزش را به آقانجفی و دیگران می‌دهد. اصفهانیان بازار بستند و برداشتن ظل‌السلطان را خواستند. چون تهران نمی‌پذیرفت پافشاری کردند. مجلس برافتادن فرمانروایان ریشه‌دار را سود مشروطه دید و همراهی کرد. ظل‌السلطان از آنجا برداشته شد.\n\nکسروی رویهٔ دیگری از همان ماه‌ها را از روزنامهٔ بلدیه می‌آورد. ثقةالاسلام اصفهان، که با میرزا علی ثقةالاسلام تبریزی یکی نیست، و حاج آقا نورالله به سده رفتند. شخصی خواب حضرت حجت را نقل کرد که مجلس را یاری کنید. هفتصد جوان نام نوشتند تا لباس و نشان «سرباز فدوی مجلس مقدس» بپوشند و روی نشان رئیس‌ها این بیت آمد:\n\n«فدای مجلس ملی و حکم نورالله\nاقول اشهد ان لا اله الا الله»\n\nکسروی این را هوسبازی ملایان می‌خواند، نه فتح نظامی اصفهان."}],"aftermath":"سرنگونی مقتدرترین حاکم قاجار نشان داد که انجمن‌های ولایتی قدرت براندازی پایگاه‌های سنتی استبداد را دارا هستند. کسروی عزل را سود مشروطه در برابر فرمانروای ریشه‌دار می‌نویسد.","chronology":[{"date":{"solarYear":1285,"solarMonth":12,"solarDay":24,"gregorianYear":1907,"gregorianMonth":3,"gregorianDay":15},"title":"عزل ظل‌السلطان از حکومت اصفهان","text":"صدور فرمان برکناری حاکم ستمگر اصفهان در پی تحصن ۶۰۰۰ نفری مردم."}]}