{"id":"tobacco","title":"نهضت تنباکو","date":{"solarYear":1269,"solarMonth":10,"gregorianYear":1891,"gregorianMonth":1},"endDate":{"solarYear":1270,"solarMonth":2,"gregorianYear":1892,"gregorianMonth":4},"summary":"امتیاز تالبوت بر خرید و فروش توتون. میرزای شیرازی استعمال دخانیات را حرام کرد. دربار عقب نشست. کسروی این را در شمار بیداری توده می‌آورد: علما و بازار یک‌بار هماهنگ شدند.","citations":[{"sourceId":"kasravi","locus":"مقدمات بیداری","text":"کسروی تنباکو را پیش‌درآمد می‌بیند: مردم فهمیدند امتیاز خارجی و خودکامگی دربار یک چیزند."},{"sourceId":"adamiyat","locus":"شورش تنباکو","text":"آدمیت واقعه را نخستین جنبش سراسری ضد امتیاز می‌نویسد. رهبریش فقهی است، مطالبه‌اش اقتصادی‌سیاسی."}],"personIds":["malkom"],"personDeeds":{"malkom":"روزنامهٔ قانون را از لندن می‌نوشت و امتیازفروشی دربار را رسوا کرد. در حکم تحریم و بست بازار دستی نداشت."},"periodId":"tobacco","monarchId":"naser-al-din","aliases":["تنباکو","رژی","تالبوت","امتیاز تنباکو"],"context":"ناصرالدین‌شاه امتیاز خرید و فروش توتون را به تالبوت داد. بازار شیراز و اصفهان و تهران زیان دید. علما پیش از لفظ مشروطه یک‌بار هماهنگ شدند.","whatHappened":[{"title":"امتیاز","body":"رژی حق انحصار را خرید. دهقان و تاجر ایرانی واسطهٔ اجباری یک شرکت فرنگی شدند. کسروی این را از جنس همان امتیازهایی می‌داند که دربار برای سفر و قرض می‌فروخت.","citations":[{"sourceId":"kasravi","locus":"مقدمات بیداری","text":"تنباکو را پیش‌درآمد می‌بیند: امتیاز و خودکامگی یک چیزند."}]},{"title":"حکم میرزای شیرازی","body":"استعمال دخانیات حرام شد. قلیان از خانهٔ شاه هم برخاست. این قدرت مرجع بیرون از تهران است؛ همان الگویی که بعداً نجف برای مشروطه تکرار کرد."},{"title":"عقب‌نشینی دربار","body":"امتیاز لغو شد. غرامت ماند. آدمیت واقعه را نخستین جنبش سراسری ضد امتیاز می‌نویسد. رهبری فقهی است؛ مطالبه اقتصادی‌سیاسی."}],"aftermath":"درس برای بازار و علما: فشار هماهنگ دربار را می‌لرزاند. درس برای سفارت‌ها: ایران آرام نیست. مشروطه چهارده سال بعد آمد."}