# فتح تهران

تاریخ: ۲۲ تیر ۱۲۸۸ | شاهنشاهی ۲۲ تیر ۲۴۶۸ | ۱۳ ژوئیه ۱۹۰۹

## خلاصه
ستون بختیاری از جنوب و ستون گیلان از قزوین به تهران رسیدند. شاه به سفارت روس پناه برد. لیاخوف امان خواست. مشروطه با ایل و مجاهد قفقازی برگشت، نه با منبر تنها.

## زمینه
تبریز مانده بود. بختیاری اصفهان را گرفته بود. گیلان با سپهدار و یپرم راه قزوین را باز کرد.

## دو ستون
بیست‌ودوم تیر ۱۲۸۸ از جنوب و شمال رسیدند. براون حرکت را عملیات هماهنگ می‌بیند. کسروی پیروزی را می‌نویسد و حسرت سامان را همان‌جا می‌گذارد.

## پناه شاه
محمدعلی به سفارت روس رفت. لیاخوف امان خواست. مشروطه با ایل و مجاهد قفقازی برگشت، نه با منبر تنها.

## پیامد
سه روز بعد مجلس عالی شاه را خلع کرد. احمد کودک بر تخت نشست.

## منابع
- [kasravi / شهرگشایی و سرفرود آوردن محمدعلی‌میرزا] کسروی پیروزی را می‌نویسد و همان حسرت همیشگی را دارد: این هنوز سامان کشور نیست.
- [browne / March on Tehran] براون حرکت دو ستون را عملیات هماهنگ می‌بیند. نقش سردار اسعد و یپرم در روایت او پررنگ است.

## کسان
- sardar-asad: ستون بختیاری را از جنوب به تهران رساند.
- samsam: اصفهان را گشود و راه ستون جنوب را باز کرد.
- sepehdar: ستون گیلان را از قزوین به پایتخت آورد.
- yeprem: مجاهدان ارمنی را در ورود به شهر فرمان داد.
- sattar-khan: نماد ایستادگی تبریز ماند؛ ستون فتح کار ایل و گیلان بود.
- mohammad-ali-person: به سفارت روس پناه برد و لیاخوف امان خواست.
صفحه: https://mashrooteh.org/ruydad/tehran-opened