{"id":"tehran-opened","title":"فتح تهران و اعادهٔ مشروطیت","date":{"solarYear":1288,"solarMonth":4,"solarDay":22,"gregorianYear":1909,"gregorianMonth":7,"gregorianDay":13},"tier":"primary","category":"political","summary":"پیوستن سواران بختیاری به رهبری سردار اسعد و مجاهدان شمال به فرماندهی سپهدار تنکابنی و یپرم‌خان، ورود به پایتخت، پناهیدن محمدعلی‌شاه به سفارت روس و احیای مشروطیت.","citations":[{"sourceId":"kasravi","locus":"گفتار سیزدهم و پانزدهم؛ سپهدار و دستخط اردیبهشت","text":"کسروی چرخش سپهدار را پس از شکست سوم مهر می‌نویسد: به تنکابن برود و بیرق آزادیخواهی بلند کند. دستخط اردیبهشت را کار ناچاری می‌داند، زیر فشار گیلان و اصفهان و گذشتن روس از جلفا."},{"sourceId":"khadem","locus":"ماجرای مشروطه؛ فتح تهران","text":"قوای شمال و بختیاری در ۲۲ تیر ۱۲۸۸ وارد تهران شدند. لیاخوف تسلیم شد و محمدعلی‌شاه به سفارت روسیه در زرگنده پناه برد."},{"sourceId":"dowlatabadi","locus":"حیات یحیی؛ سقوط شاه","text":"دولت‌آبادی پناه بردن شاه مستبد به زرگنده زیر پرچم روس را ثبت کرده است."}],"personIds":["sardar-asad","sepehdar","yeprem","mohammad-ali-person","samsam"],"personDeeds":{"sardar-asad":"فرماندهی عالی سواران بختیاری در فتح تهران و مدیریت انتقال قدرت.","sepehdar":"فرماندهی مجاهدان گیلان و تنکابن در حرکت به سوی پایتخت.","yeprem":"فرمانده نظامی پیشاهنگ قوا در تسخیر مواضع کلیدی تهران و نظمیه.","mohammad-ali-person":"پس از شکست قوا به سفارت روسیه در زرگنده گریخت و خلع شد.","samsam":"بسیج نیروهای پشتیبانی در اصفهان و تأمین لجستیک فتح تهران."},"periodId":"minor-tyranny","monarchId":"mohammad-ali-shah","aliases":["فتح تهران","اعاده مشروطه","خلع محمدعلی‌شاه","۲۲ تیر ۱۲۸۸"],"context":"پس از یازده ماه ایستادگی تبریز، سپهدار از لشکر عین‌الدوله برید و به تنکابن برگشت. نیمه‌های اردیبهشت ۱۲۸۸ محمدعلی‌میرزا، زیر فشار گیلان و اصفهان و گذشتن قشون روس از جلفا، دستخط مشروطه و عفو داد. سواران بختیاری و مجاهدان شمال در ۲۲ تیر همان سال به تهران درآمدند.","whatHappened":[{"title":"۱. سپهدار از لشکر تبریز می‌برد","body":"پس از شکست سوم مهر، سپهدار از عین‌الدوله کناره جست. پیام نهانی داد که به شهر آید و با دولت بجنگد. ستارخان و باقرخان گفتند در شهر نیازی نیست؛ به تنکابن بیرق آزادیخواهی بلند کند. شاه علیخان ارشدالدوله را به جای او به فرماندهی آذربایجان گماشت."},{"title":"۲. دستخط اردیبهشت","body":"در سایهٔ جنبش گیلان و رسیدن خبر صمصام در اصفهان، محمدعلی‌میرزا نیمه‌های اردیبهشت ۱۲۸۸ دستخط مشروطه و عفو عمومی داد و مشروطیت را روی یکصد و پنجاه و هشت اصل قانون اساسی نشاند. کسروی می‌گوید کاری را که به هنگام نکرد از ناچاری کرد."},{"title":"۳. ورود به پایتخت، ۲۲ تیر ۱۲۸۸","body":"سواران بختیاری به فرماندهی [[p:sardar-asad|سردار اسعد]] و مجاهدان شمال به فرماندهی [[p:sepehdar|سپهدار]] و [[p:yeprem|یپرم]] به تهران درآمدند. [[p:liakhov|لیاخوف]] تسلیم شد. محمدعلی‌شاه به سفارت روسیه در زرگنده پناه برد."}],"aftermath":"خلع شاه و پادشاهی احمدشاه در ورقهٔ جداست. اعدام نوری پس از فتح است. سوءقصد کریم دواتگر در دی ۱۲۸۷ در همین جلد کسروی آمده و تا فتح تهران در زندان ماند.","chronology":[{"date":{"solarYear":1288,"solarMonth":2,"gregorianYear":1909,"gregorianMonth":4},"title":"دستخط دوباره","text":"عفو و مشروطه روی ۱۵۸ اصل؛ پس از جلفا. کسروی این را از ناچاری می‌داند."},{"date":{"solarYear":1288,"solarMonth":4,"solarDay":22,"gregorianYear":1909,"gregorianMonth":7,"gregorianDay":13},"title":"ورود به تهران","text":"پناه شاه به زرگنده."}]}