# امضای متمم قانون اساسی

تاریخ: ۱۵ مهر ۱۲۸۶ | شاهنشاهی ۱۵ مهر ۲۴۶۶ | ۷ اکتبر ۱۹۰۷
رده: رویداد اصلی و بنیادین
موضوع: political

## خلاصه
صد و هفت اصل متمم قانون اساسی شامل حقوق ملت، تفکیک قوا و اصل دوم (نظارت طراز اول فقها) پس از ماه‌ها کشاکش با شیخ فضل‌الله به امضای محمدعلی‌شاه رسید.

## زمینه
ضرورت بنیادین تدوین حقوق اساسی ملت، تعریف وظایف قوای سه‌گانه و مهار اختیارات شاه، که پس از ماه‌ها کشاکش و در پی ترور اتابک به ثمر رسید.

## ۱. توشیح ۱۵ مهر و تلگراف دارالشوری
متمم در ۱۰۷ اصل به صحه رسید. تلگراف ۱۵ مهر (۲۹ شعبان) به شهرها رفت:

«بحمدالله والمنه ضمیمه قانون اساسی که سعادت و سلامت ایرانرا پایه و مایه و حافظ بیضهٔ اسلام و حامی حوزهٔ دین قدیم و مروج احکام شربعت غرای محمدی است و استحصال ترقی مملکت و استحکام استقلال دولت و استقرار حقوق ملت منحصرا در روی این اساس مقدس استوار خواهد شد امروز که بحساب شمسی روز اول سال دوم افتتاح مجلس شورای ملی ایران است بحسن تصادفی که از جمله علایم غیبی است که توجه اعلای این اساس مقدس است به صحهٔ مبارکه اعلی حضرت قوی شوکت اقدس همایون شاهنشاهی خلدالله ملکه و سلطانه موشح گردید جا دارد عموم ملت از صمیم قلب شکرانه این موهبت عظمی و حسن استقبال این مراتب آزادی را در رفع اغراض شخصی و متابعت تامه بقوانین مملکتی قرار داده خود را شایسته و سزاوار این چنین عطیه مقدسه معرفی کنند. (شورای ملی)»

تبریز همان روز شادی کرد. کسروی پیشتر گفته بود پیشنهاد انجمن تبریز دارالشوری را ناگزیر کرد دنباله بیفزاید.

## ۲. سوگند ۱۹ آبان
نخستین آمدن محمدعلی‌میرزا به مجلس پس از تاج‌گذاری دوشنبه ۱۹ آبان بود، نه روز صحه. ناصرالملک سپاسنامه از سوی شاه خواند. کسروی روایت می‌کند شاه سوگند خورد که تمام هم خود را مصروف حفظ استقلال ایران کند و قانون اساسی و مشروطیت را نگهبان باشد. کسروی سوگند را فریب می‌خواند که سپس شکسته شد.

## پیامد
حقوق ملت روی کاغذ نشست. اصل دوم و بست شیخ همان کشاکش را باز گذاشت. سوگند آبان دربار را آرام ننمود.

## منابع
- [kasravi / گفتار هشتم؛ دنبالهٔ قانون اساسی] کسروی می‌نویسد در این هنگام دنبالهٔ قانون اساسی در مجلس به پایان رسید. تلگراف ۱۵ مهر ضمیمه را حافظ بیضهٔ اسلام خواند و تبریز همان روز شادی کرد. می‌گوید پیشنهاد انجمن تبریز دارالشوری را ناگزیر کرد دنباله بیفزاید.
- [adamiyat / ایدئولوژی نهضت مشروطیت] آدمیت اصل دوم طراز اول را امتیازی به فقه سنتی می‌داند که تعارض مبنایی با حقوق عرفی داشت.

## کسان
- mohammad-ali-person: زیر فشار مجلس و ترور اتابک، متمم را امضا و به وفاداری سوگند یاد کرد.
- sheikh-fazlollah: خواستار مشروعه شدن متمم و گنجاندن اصل نظارت پنج مجتهد شد.
- tabatabai: از شمول حقوق ملت و برابری افراد در برابر قانون دفاع کرد.
- behbahani: با وساطت فقهی، مصالحه بر سر اصل دوم را پیش برد.
- taqizadeh: به عنوان لیدر دموکرات‌ها بر سر اصول آزادی بیان و مطبوعات پافشاری کرد.
صفحه: https://mashrooteh.org/ruydad/supplementary-law