{"id":"sheikh-fazlollah-bast-shah-abdolazim","title":"بست‌نشینی شیخ فضل‌الله نوری در شاه‌عبدالعظیم و نشر لوایح ضد مجلس","date":{"solarYear":1286,"solarMonth":4,"solarDay":1,"gregorianYear":1907,"gregorianMonth":6,"gregorianDay":22},"endDate":{"solarYear":1286,"solarMonth":6,"solarDay":25,"gregorianYear":1907,"gregorianMonth":9,"gregorianDay":16},"tier":"primary","category":"religious","summary":"خروج اعتراضی شیخ فضل‌الله نوری از پایتخت به همراه جمعی از طلاب و درباریان هوادار استبداد در اعتراض به متمم قانون اساسی و برابری حقوقی. شیخ با دریافت مواجب روزانه از دربار محمدعلی‌شاه و بهره‌گیری از دستگاه چاپ سنگی در حرم شهرری، سلسله لوایحی در تکفیر مجلس و ترویج مشروطه مشروعه منتشر ساخت.","citations":[{"sourceId":"khadem","locus":"ماجرای مشروطه؛ گفتار بیست‌وهشتم","text":"پشتیبانی مالی دربار و مواجب روزانه از جانب شاه، بست‌نشینی شیخ فضل‌الله را به تلاشی فراگیر برای براندازی حکومت قانون ارتقا داد."},{"sourceId":"kasravi","locus":"تاریخ مشروطه ایران؛ گفتار هشتم","text":"کسروی می‌نویسد شیخ فضل‌الله چون دید ریاست روحانی به بهبهانی و طباطبایی رسیده، راه مخالفت پیش گرفت و بیرق مشروعه برافراشت."}],"personIds":["sheikh-fazlollah","mohammad-ali-person","tabatabai","behbahani","akhund-khorasani"],"personDeeds":{"sheikh-fazlollah":"رهبری بست‌نشینی در شهرری، نگارش و چاپ لوایح تند علیه وکلا و متهم ساختن ارکان مجلس به الحاد و بابی‌گری.","mohammad-ali-person":"حمایت مالی پنهانی از تحصن شاه‌عبدالعظیم و بهره‌گیری از شکاف روحانیت برای تضعیف پارلمان.","tabatabai":"دفاع از حاکمیت ملی و تبیین سازگاری مجلس قانون‌گذاری با موازین دیانت در برابر ادعاهای متحصنان.","behbahani":"مقابله مستقیم با فتنه‌انگیزی‌های شیخ و هماهنگی با انجمن‌های پایتخت برای مهار اراذل و اوباش شاه‌عبدالعظیم.","akhund-khorasani":"صدور تلگراف‌های صریح از نجف اشرف در تأیید مجلس شورای ملی و مفسده‌انگیز خواندن اقدامات شیخ فضل‌الله."},"periodId":"mashruteh","monarchId":"mohammad-ali-shah","aliases":["بست شیخ فضل‌الله","فتنه مشروعه‌خواهان","لوایح شیخ فضل‌الله","تحصن زاویه مقدسه"],"context":"با اتمام مراحل نخستین متمم قانون اساسی در بهار ۱۲۸۶، اصول ناظر بر مساوات حقوقی، آزادی مطبوعات و تحدید محاکم شرع، شکافی ژرف میان دو تلقی از حقوق عمومی پدید آورد. شیخ فضل‌الله نوری که نفوذ خود را در رقابت با طباطبایی و بهبهانی از دست رفته می‌دید، پیشبرد این اصول را ترویج الحاد و نابودی شرع خواند. محمدعلی‌شاه که در پی دستاویزی برای فروپاشی ارکان مجلس بود، این تقابل را کانون پیوند دربار با نیروهای ضدمشروطه قرار داد.","whatHappened":[{"title":"۱. خروج از پایتخت و برپایی کانون مقاومت در شهرری","body":"در واپسین روزهای خرداد ۱۲۸۶، شیخ فضل‌الله نوری به همراه جمعی از روحانیان هم‌مسلک، درباریان و لوطیان صاحب‌نام پایتخت (صنیع حضرت و مقتدر نظام)، تهران را ترک گفت و در حرم حضرت عبدالعظیم بست نشست. بر پایه گزارش‌های سسیل اسپرینگ-رایس، وزیرمختار بریتانیا، روزانه مبالغی بالغ بر صد پوند استرلینگ از خزانه شخص شاه برای اطعام متحصنان، اجاره چادرها و تجهیز محافظان مسلح شیخ هزینه می‌شد."},{"title":"۲. راه‌اندازی مطبعه سنگی و انتشار لوایح ضد مجلس","body":"شیخ فضل‌الله با خودداری چاپخانه‌های تهران از پذیرش بیانیه‌هایش، با پرداخت ۱۳۰ تومان از طریق کارگزاران عضدالملک، دستگاه چاپ سنگی مستقلی خریداری کرد و به بار سه قاطر به حرم شاه‌عبدالعظیم فرستاد. در لایحه ۱۸ جمادی‌الثانی ۱۳۲۵ (۶ مرداد ۱۲۸۶) نوشت:\n\n«الها که نعمت مجلس شورای ملی اسلامی خصم لامذهبان باد! قرار بود مجلس شورا فقط برای کارهای دولتی و دیوانی قوانینی قرار بدهد که راه تعدی را مسدود نماید. امروز می‌بینیم کتب قانونی پارلمنت فرنگ را آورده و غافل از آنند که شریعت ما نسخ برنمی‌دارد... اگر هزار سحر بابلی بکنید ما تن به تضعیف اسلام و تحریف احکام نخواهیم داد مادام که روح در تن ماست.»"},{"title":"۳. فتوای قاطع مراجع نجف و انزوای مشروعه‌خواهان","body":"مراجع ثلاث تقلید در نجف اشرف (آخوند ملا محمدکاظم خراسانی، شیخ عبدالله مازندرانی و میرزا حسین خلیلی تهرانی) با ارسال تلگراف‌های شدیداللحن به پایتخت، هرگونه تشکیک در مشروعیت مجلس را حرام و معارضه با امام زمان دانستند. آخوند خراسانی دخالت‌های تفرقه‌افکنانه شیخ فضل‌الله را مصداق فساد فی‌الارض خواند و دستور انزوای وی از امور عمومی را صادر نمود."}],"aftermath":"بست‌نشینی شهرری ناتوانی دربار در سرکوب غیرمستقیم مشروطه را آشکار ساخت و شاه را به سوی گزینه کودتای نظامی و بمباران بهارستان در سال بعد سوق داد.","chronology":[{"date":{"solarYear":1286,"solarMonth":4,"solarDay":1,"gregorianYear":1907,"gregorianMonth":6,"gregorianDay":22},"title":"آغاز بست‌نشینی در شاه‌عبدالعظیم","text":"کوچ اعتراضی شیخ فضل‌الله و قزاقان مخفی به شهرری."},{"date":{"solarYear":1286,"solarMonth":5,"solarDay":6,"gregorianYear":1907,"gregorianMonth":7,"gregorianDay":28},"title":"انتشار لوایح با چاپ سنگی","text":"چاپ مانیفست ضدمشروطه در حرم شهرری با مطبعه اختصاصی."}]}