# استقراض دوم از روسیه و امتیاز راه جلفا–تبریز

تاریخ: اسفند ۱۲۸۰ | شاهنشاهی اسفند ۲۴۶۰ | مارس ۱۹۰۲
رده: رویداد فرعی و زمینه‌ای
موضوع: economic

## خلاصه
اخذ ۱۰ میلیون روبل وام تکمیلی از بانک استقراضی روس برای تأمین سفر دوم مظفرالدین‌شاه و واگذاری امتیاز جاده شوسه جلفا–تبریز–تهران.

## زمینه
اتمام وجوه وام اول و اصرار شاه بر گردش دوبارهٔ اروپا خزانه را باز تهی کرد. خادم این را به اسفند ۱۲۸۰ می‌بندد. کسروی می‌گوید اندکی پس از دستگیری شبنامه‌نویسان در مهر ۱۲۸۰ دوباره به آرزوی وام و گردش اروپا افتادند.

## ۱. ده میلیون منات و راه شوسهٔ جلفا
امین‌السلطان وام دوم روسی را با امتیاز جادهٔ شوسه جلفا–تبریز–تهران امضا کرد. کسروی رقم را ده میلیون منات می‌نویسد و می‌گوید گذشته از چیزهای دیگر امتیاز کشیدن یک راه شوسه از جلفا و تبریز تا قزوین و تهران را به آن دولت دادند. تابستان ۱۲۸۱ شاه و وزیر و همراهان روانهٔ اروپا شدند و این بار به لندن نیز رفتند. پس از چند ماه باز با کیسهٔ تهی بازگشتند. همان ریشخند سفر پیشین تکرار شد: پول گرو ملک در فرنگ رفت و بندی به سود کشور نیامد.

## پیامد
انزوای اتابک ژرف‌تر شد. خادم آغاز تماس بهبهانی با سفارت انگلیس را از همین رنجش می‌نویسد. تعرفهٔ گمرکی که نوز برای استهلاک همین وامها آماده کرده بود هنوز در راه بود.

## منابع
- [khadem / ماجرای مشروطه؛ گفتار دوازدهم] وام دوم انزوای سیاسی اتابک را تشدید کرد و مخالفت بهبهانی با دربار را آغاز نمود.
- [kasravi / گفتار یکم؛ وامهای ایران] کسروی می‌نویسد اندکی پس از دستگیری شبنامه‌نویسان ده میلیون منات دیگر از روس گرفتند و امتیاز راه شوسه از جلفا و تبریز تا قزوین و تهران را دادند. تابستان ۱۲۸۱ شاه به اروپا و لندن رفت و با کیسهٔ تهی بازگشت.

## کسان
- amin-al-soltan: انعقاد دومین وام ۱۰ میلیون روبلی از مسکو.
- behbahani: آغاز مخالفت و تماس‌های محرمانه با سفارت بریتانیا علیه وام روس.
- mozaffar-person: استفاده از وام برای سفر دوم فرنگستان.
صفحه: https://mashrooteh.org/ruydad/second-russian-loan