# جنگ روسیه و ژاپن و تکانه روانی پیروزی مشروطه آسیایی

تاریخ: بهمن ۱۲۸۲ | شاهنشاهی بهمن ۲۴۶۲ | فوریه ۱۹۰۴ تا شهریور ۱۲۸۴ | شاهنشاهی شهریور ۲۴۶۴ | سپتامبر ۱۹۰۵
رده: رویداد فرعی و زمینه‌ای
موضوع: international

## خلاصه
شکست امپراتوری روسیه در محاصره پورت آرتور و نبرد دریایی تسوشیما در برابر ژاپن؛ شکستن طلسم برتری نژادی و نظامی غرب در افکار عمومی آسیا و انعکاس گسترده آن در روزنامه حبل‌المتین و اشعار ادیب‌الممالک فراهانی در لزوم قانون‌خواهی.

## زمینه
بازسازی میجی ژاپن را به امپریالیسم صنعتی رساند. روسیه و ژاپن بر کره و منچوری ساییدند. سرمایه‌دار روسی امتیاز چوب کنار رود یالو گرفت. امپراتور ژاپن در ژانویه ۱۹۰۴ به تزار نامه نوشت و تقسیم نفوذ خواست. تزار جواب نداد. غرور نژادی را جای دیپلماسی گذاشت. جنگ از بندر پورت آرتور آغاز شد و تا سپتامبر ۱۹۰۵ با وساطت آمریکا پایان یافت.

## ۱. شکست لجستیک تزار
روی کاغذ بودجه و نفر و توپ با روسیه بود. قوا در غرب بود و باید به شرق می‌رفت. بخشی از خط آهن یک‌طرفه بود؛ کنار بایکال صد کیلومتر را با اسب می‌پیمودند. ناوگان از دریای سیاه از سوئز و اقیانوس هند ماه‌ها راه داشت. در زمستان ۱۹۰۴ ژاپن روس را از کره بیرون کرد. معاهده پورتسموث خروج از شبه‌جزیره را تثبیت کرد.

## ۲. حبل‌المتین و شعر ادیب‌الممالک
در ایران پیروزی دولت آسیایی صاحب قانون و صنعت بر استبداد تزار، باور به برتری ذاتی غرب را شکست. حبل‌المتین کلکته ژاپن را در قطار دول با تربیت و علم نوشت و گفت اگر اهالی ایران اراضی بایر را دایر کنند و علم را به پایه ژاپن برسانند، حساب دیگری می‌شود. ادیب‌الممالک فراهانی سرود: حدیث شوکت ژاپن بگوی و میکادو. طالبوف صنعت و پارلمان ژاپن را در رسائل ستود.

## پیامد
جنگ، انقلاب ۱۹۰۵ را شعله‌ور کرد و در ایران این جمله را جا انداخت که قانون و کارخانه ضامن اقتدار است. مشروطه‌خواهان این تکانه را با خبر دوما در یک کفه گذاشتند.

## منابع
- [khadem / ماجرای مشروطه؛ گفتار نهم] پیروزی ژاپن به ایرانیان ثابت کرد که قانون اساسی و صنایع نوین ضامن غلبه یک دولت آسیایی بر استبداد تزار است.

## کسان
- dehkhoda: بهره‌گیری از نمادهای پیروزی مشروطه در مقالات صوراسرافیل.
- talebov: ستایش از پیشرفت‌های صنعتی و نظام پارلمانی ژاپن در رسائل خود.
صفحه: https://mashrooteh.org/ruydad/russo-japanese-war-impact