{"id":"ottoman-incursion-urmia-1286","title":"تجاوز نظامی عثمانی به سرحدات غربی و بحران ارومیه","date":{"solarYear":1286,"solarMonth":4,"solarDay":15,"gregorianYear":1907,"gregorianMonth":7,"gregorianDay":6},"endDate":{"solarYear":1286,"solarMonth":6,"solarDay":10,"gregorianYear":1907,"gregorianMonth":9,"gregorianDay":1},"tier":"secondary","category":"international","summary":"تهاجم بیش از پنج هزار تن از قوای ایلیاتی و نظامی عثمانی به خاک آذربایجان و تصرف مناطق مرگور و ترگور و پیشروی تا دروازه‌های ارومیه. این بحران با غارت روستاهای منطقه، التهاب گسترده در مجلس، اعزام عبدالحسین میرزا فرمانفرما و وساطت مشترک دیپلمات‌های روس و انگلیس مهار گردید.","citations":[{"sourceId":"khadem","locus":"ماجرای مشروطه؛ گفتار بیست‌وهشتم","text":"دولت عثمانی با استفاده از ضعف مفرط بنیه مالی تهران، نوعی جنگ نیابتی ایلیاتی را برای دست‌اندازی به جلگه ارومیه پیش برد."},{"sourceId":"kasravi","locus":"تاریخ مشروطه ایران؛ تاخت‌وتاز عثمانیان در ارومی","text":"عثمانیان با لشکرکشی به مرزهای آذربایجان، آبادی‌های شیعه و مسیحی را غارت کردند و مجلس در غیاب پول و سپاه منظم دستخوش اندوه شد."}],"personIds":["amin-al-soltan","farmanfarma-person","mostashar-al-dowleh"],"personDeeds":{"amin-al-soltan":"تلاش برای مهار بحران از طریق مذاکره سیاسی با سفرای عظام و انتصاب فرمانفرما به ایالت آذربایجان.","farmanfarma-person":"پذیرش فرماندهی قشون غرب و حرکت با سواران قزوینی و خمسه برای حراست از سرحدات ارومیه.","mostashar-al-dowleh":"هشدار به وکلا و دولت پیرامون لزوم حراست از تمامیت ارضی و تجهیز نیروهای ملی آذربایجان."},"periodId":"mashruteh","monarchId":"mohammad-ali-shah","aliases":["غائله ارومیه","تهاجم عثمانی به مرزهای غرب","اشغال مرگور و ترگور"],"context":"مرزهای غربی ایران در آذربایجان به دلیل آشفتگی مالیه تهران و اشتغال شاه و مجلس به منازعات داخلی دستخوش ناامنی شد. امپراتوری عثمانی با استفاده از ضعف مفرط قشون قاجار، پنج هزار تفنگچی ایلیاتی و نظامی را در قالب جنگی نیابتی روانه خاک ایران ساخت.","whatHappened":[{"title":"۱. شبیخون عثمانی و تصرف دره‌های ارومیه","body":"در تیرماه ۱۲۸۶، قوای عثمانی با شبیخون به اردوی مرزبانی ایران در روستای تولی، مناطق ترگور، مرگور و سیلوانه را اشغال کردند و تا روستای بند در حومه ارومیه پیش راندند. آبادی‌های شیعه، ارمنی و آسوری غارت شدند و دامنه ناامنی تا حاشیه دریاچه ارومیه گسترش یافت."},{"title":"۲. طوفان اعتراض در مجلس و نطق تلخ مخبرالسلطنه","body":"در جلسه ۱۴ مرداد ۱۲۸۶ مجلس، نمایندگان به شدت برآشفتند. مهدی‌قلی‌خان مخبرالسلطنه (وزیر علوم) پرده از فقر مطلق خزانه و بن‌بست تسلیحاتی ارتش برداشت:\n\n«شما چند نفر وزیر مسئول دارید اما معنی مسئولیت را نمی‌دانیم چیست. برای تجهیز قشون پول و باروت لازم است. به رئیس قشون آذربایجان گفته شد افواج حاضر شوند، گفت پول می‌خواهند. در این حالت انقلاب و هیجان مملکت، اتصالاً چماق استعفا را بر سر ما می‌کوبید. اقدام فوری ابزار می‌خواهد؛ کو راه‌آهن ما؟ کو پول؟ کو فشنگ؟»"},{"title":"۳. انتصاب فرمانفرما و مهار بحران با فشار دیپلماتیک","body":"اتابک اعظم شاهزاده عبدالحسین میرزا فرمانفرما را به حکومت آذربایجان و فرماندهی قشون غرب گمارد. همزمان سفرای روس و انگلیس در استانبول بر پایه هماهنگی‌های قرارداد ۱۹۰۷، باب عالی را برای توقف پیشروی زیر فشار دیپلماتیک گذاشتند و کمیسیون مرزی تشکیل گردید."}],"aftermath":"پیشروی عثمانی مهار شد، اما این رویداد ضرورت مبرم نوسازی ارتش و اصلاحات مالیاتی را در برابر مجلس قرار داد.","chronology":[{"date":{"solarYear":1286,"solarMonth":4,"solarDay":15,"gregorianYear":1907,"gregorianMonth":7,"gregorianDay":6},"title":"تهاجم نظامی عثمانی به ارومیه","text":"اشغال مناطق مرزی ترگور و مرگور توسط قوای عثمانی."},{"date":{"solarYear":1286,"solarMonth":5,"solarDay":14,"gregorianYear":1907,"gregorianMonth":8,"gregorianDay":5},"title":"مذاکرات پرشور مجلس در باب ارومیه","text":"نطق مخبرالسلطنه درباره بی‌پولی ارتش و اعزام فرمانفرما به غرب."}]}